Қазақстанның қорғаныс саласында бірінен кейін бірі кадрлық өзгерістер болып жатыр. Бүгін Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың өкімдерімен Қарулы күштердің үш жоғары лауазымды басшысы қызметінен босатылды. Бұл шешім бұған дейін Қорғаныс министрінің ауысуымен жалғасқан кадрлық өзгерістердің кезекті кезеңі болды, – деп хабарлайды 7-su.kz ақпараттық порталы.
Ақорданың баспасөз қызметі таратқан ақпаратқа сәйкес, Қорғаныс министрінің бірінші орынбасары, Қарулы күштер Бас штабының бастығы Қаныш Әбубәкіров қызметінен босатылды. Сондай-ақ Қорғаныс министрінің орынбасары Алмаз Жұмакеев пен Әскери-теңіз күштерінің бас қолбасшысы Қанат Ниязбеков те лауазымдарынан кетті.
Қызметінен босатылған Қаныш Әбубәкіров бұған дейін Қорғаныс министрінің тыл және әскери инфрақұрылым жөніндегі орынбасары қызметін атқарған. Ол 2026 жылдың қаңтарында министрдің бірінші орынбасары, Қарулы күштер Бас штабының бастығы болып тағайындалған еді. Ал Алмаз Жұмакеев бұған дейін Десанттық-шабуылдау әскерлерін басқарған. Қорғаныс министрінің орынбасары лауазымына биыл наурыз айында келген. Қанат Ниязбеков болса, Әскери-теңіз күштерінің бас қолбасшысы қызметіне 2025 жылдың тамызында тағайындалған.
Қорғаныс саласындағы бұл өзгерістерге дейін, 27 қыркүйекте Президент Жарлығымен Дәурен Қосанов Қорғаныс министрі қызметінен босатылған болатын. Оның орнына генерал-майор Айдос Мырзахметов тағайындалды. Жаңа министр бұған дейін Қарулы күштердің Арнайы операциялар күштерін басқарған.
Кадрлық өзгерістер Каспий теңізіндегі қайғылы оқиғадан кейін басталды. 24 қыркүйекте Маңғыстау облысында әскери оқу-жаттығу кезінде ауа райы күрт нашарлап, қатты желдің салдарынан 17 әскери қызметшіні теңіз ағызып әкеткен. Олардың үшеуі құтқарылып, 14-і қаза тапты. Бұл оқиға қоғамда әскери оқу-жаттығулардың қауіпсіздігі мен оған жауапты басшылықтың әрекеттеріне қатысты көптеген сұрақ туғызды.
Қайғылы жағдайға байланысты екі қылмыстық іс қозғалды. Бірі Қылмыстық кодекстің 453-бабының 2-бөлігі, яғни ауыр зардаптарға әкеп соққан қызметке салғырт қарау, екіншісі 465-бап, кеме жүргізу қағидаларын бұзу бойынша тергеліп жатыр. Құқық қорғау органдарының мәліметінше, іс аясында қорғаныс жүйесіндегі бес лауазымды тұлға ұсталған. Олардың қатарында Әскери-теңіз күштері қолбасшысының бірінші орынбасары, әскери бөлімдердің командирлері және өзге де жауапты қызметкерлер бар. Тергеу жалғасып жатыр, күдіктілердің кінәсі сот арқылы анықталуға тиіс.
Осы оқиғадан кейін Мемлекет басшысының тапсырмасымен Қорғаныс министрлігінің қызметін кешенді тексеретін арнайы комиссия құрылды. Жаңа министр Айдос Мырзахметов ведомство басшылығымен өткізген алғашқы жұмыс кеңесінде әскерді жаңғырту, қызметтік тәртіпті күшейту және әскери қызметшілердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету мәселелеріне назар аударды.
Министр әрбір сарбаз өзін қауіпсіз сезінуі керектігін атап өтті. Сонымен қатар құрылымдық бөлімшелердің басшыларына тексеру комиссиясының жұмысына қажетті ақпаратты толық ұсыну тапсырылды.
Қазіргі уақытта Қорғаныс министрлігіндегі тексеру мен Каспий теңізіндегі оқиғаға байланысты тергеу жалғасуда. Сондықтан 3 қазандағы үш басшының қызметтен босатылуын тергеу қорытындысы немесе олардың жеке кінәсінің дәлелі ретінде бағалауға негіз жоқ.
Бір аптаға жетпейтін уақыт ішінде министр мен бірнеше жоғары лауазымды әскери басшының қызметтен кетуі қорғаныс саласындағы басқару құрамына елеулі өзгеріс әкелді. Алдағы уақытта жүргізіліп жатқан тексерудің нәтижесі, тергеу барысында анықталатын мән-жайлар және әскери қызметшілердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету жөнінде қабылданатын нақты шаралар маңызды болмақ.
