Бүгінде Жетісу облысындағы қант зауыттарының жұмысы қалай жүріп жатыр?
Бұл туралы Журналистер үйінде өткен брифингте облыстық ауыл шаруашылығы басқармасының басшысы Нұрдәулет Кененбаев және «Көксу қант зауыты» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің директоры Алтынбек Абатов айтып берді. Белгілі болғандай, бүгінде алты жүзге жуық жетісулық шаруалар қант қызылшасын өсірумен айналысады.
Олар барлығы 13 700 гектар жерге тәтті түбір тұқымын еккен. Бұл көрсеткіш өткен жылғымен салыстырғанда біршама жоғары. Бүгінде аймақтағы қант қызылшасын өңдейтін екі зауыттың қауқары 700 мың тонна өнім өндіруге жетеді. Мәселен, Көксу қант зауытының жылдық қуаты 250 мың тоннаны құрайды. Қалғанын Ақсу қант зауыты өңдейді. Жалпы, биыл 615 мың тонна қант қызылшасы жиналады деп күтілуде.
Белгілі болғандай, қазір 138 мың тонна қант қызылшасы қабылданып, 110 шаруашылық өнімдерін өткізуді аяқтаған. 10 күн ішінде, сондай-ақ, 35 шаруа қожалығымен есептесіп, бүгінгі күнге 150 миллион теңге есеп-шоттарына аударылған. Биыл зауыт тарапынан 800 миллион теңгеге 9659 себу бірлігі шетелдік гибридті тұқым сатып алынып, шаруа қожалықтарына таратылған.
Қазіргі кезде жетісулық шаруалар күзгі ауа райының қолайлы сәтін тиімді пайдаланып, алқаптарындағы қант қызылшасын қазу, жинау жұмыстарын талапқа сай жүргізіп жатыр. Әр гектардан жиналатын өнім көлемі өткен жылмен салыстырғанда едәуәр жоғары. Осыған байланысты зауытта өнім өткізу үшін кезек пайда болуда.
Спикерлердің айтуынша, ауа райының күрт өзгеруіне байланысты, қант қызылшасын сақтау өте қиынға соғып тұрған көрінеді. Кагатқа жиналған қант қызылшасы көп болуына байланысты бұзылып жатыр және оны зауытқа апарып өңдеу мүмкін емес. Бүгінгі таңда 42600 тонна өңделіп, 9 пайыз қант шығарылған. Бірақ, бұл өте төмен көрсеткіш. Себебі, бүлініп жатқан шикізат бүкіл технологияны бүлдіріп, кедергісін тигізуде. Осыған орай, жауапты мамандармен зауыт қызметкерлері жиналған тәтті түбірді сұрыптап, шаруалар еңбегін ысырап қылмаудың қамына кірісіп жатыр. Жалпы алаңдауға еш негіз жоқ.
Қазірга уақытта зауыт қуаттылығын 2 есеге көтеру жағдайы ойластырылып, шетелдік компаниялармен бірлескен жұмыстар жүргізілуде. Яғни, бұл жобалар іске асырылған жағдайда 400-450 мың тоннаға дейін қант қызылшасы қабылданып, өңдеуге мүмкіндік артады.
Ал Ақсудағы орталық қызылша пунктіне 160 мың тонна қант қызылшасы жеткізілді. Оның 15 мың тоннасы Жамбыл облысынан. Күніне орта есеппен 6,5-7,5 мың тонна бағалы дақыл қабылдау қамтамасыз етіледі. Қазіргі таңда 3 бұрғылау машинасы және «Grimme» электробум жұмыс істейді.
Ағымдағы жылы мазут нысанына, химиялық су тазартуға, 3 бу қазандығына, турбогенераторға (6 МВт), диффузиялық аппаратқа күрделі жөндеу жүргізілді. Биылғы қант қызылшасын өңдейтін қант зауытын іске қосу үшін №4 және №3 қазандықтарын іске қосу жұмыстары да қолға алынды.
Соңында спикерлер қант қызылшасына қатысты журналистердің көкейтесті сұрақтарына жауап беріп, ой қорытты.
Айгүл Байжұмақызы
