Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің ішкі талдауы

«Жетісу облысының қоғамдық даму басқармасы» мемлекеттік мекемесінің шаруашылық жүргізу құқығындағы «Жетісу Медиа» мемлекеттік коммуналдық кәсіпорны қызметіндегі 2024 жылға арналған сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің ішкі талдауы бойынша аналитикалық есеп

Талдықорған қ. 2025 жылғы 21 сәуір

Кіріспе

Бұл есеп «Жетісу облысының қоғамдық даму басқармасы» мемлекеттік мекемесінің шаруашылық жүргізу құқығындағы «Жетісу Медиа» мемлекеттік коммуналдық кәсіпорны қызметіндегі 2024 жылға арналған сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің ішкі талдауы аясында дайындалды.

Талдау 2016 жылғы 19 қазандағы №12 ҚР Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі төрағасының бұйрығымен бекітілген сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің ішкі талдауын жүргізудің үлгілік қағидаларына, сондай-ақ 2021 жылғы 7 сәуірде ҚР Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі төрағасы бекіткен әдістемелік ұсынымдарға сәйкес жүргізілді.

Талдау кезеңі: 2025 жылғы 1 сәуірден 21 сәуірге дейін.

Талдауға жататын кезең: 2024 жыл.

Уәкілетті тұлғаның ТАӘ: Султанбек Адлет Султанбекулы – кәсіпорынның комплаенс-офицері (2023 жылғы 17 сәуірдегі №94-ЖҚ «Қызметке тағайындау туралы» бұйрыққа сәйкес).

Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің ішкі талдауын жүргізу жөніндегі жұмыс тобының құрамы 2025 жылғы 14 наурыздағы №30-Н «Жетісу Медиа» кәсіпорны қызметіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің ішкі талдауын жүргізу туралы» бұйрықпен бекітілді.

Кәсіпорын бұқаралық ақпарат құралдарын дамыту, газеттерді баспа және электрондық түрде шығару, редакциялық-баспа қызметі, жазылымды ұйымдастыру және интернет-ресурстарға материалдарды орналастырумен айналысады.

Талдау әдіснамасы

Талдау барысында келесі әдістер қолданылды:

Тәуекелдерді бағалау – кәсіпорын қызметінің негізгі бағыттары (сатып

алулар, редакциялық қызмет, жазылым сату, интернет арқылы материалдарды орналастыру) бойынша сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау және талдау;

Бақылау шараларын бағалау – қолданыстағы ішкі бақылау және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл шараларын талдау;
Қызметкерлермен сауалнама және сұхбаттар – кәсіпорын қызметкерлерімен анонимді сауалнама мен сұхбат жүргізу;
Құжаттарды талдау – сатып алу, жазылым және газеттердің бөлшек саудасы бойынша есептілік пен ішкі құжаттарды тексеру.

3. Ұйымдастырушылық-басқару қызметіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау

3.1 Персоналды басқару

2024 жылғы 31 желтоқсандағы штат саны:

Әкімшілік-басқару персоналы — 11 адам; «Жетісу» газеті — 33 адам; «Вестник Жетісу» газеті — 31 адам; Аймақтық коммуникациялар қызметі — 25 адам.

жылдың ішінде: Жұмысқа қабылданғандар — 18 қызметкер;

жұмыстан шыққандар — 14 қызметкер (ҚР Еңбек кодексінің 49-бабы 5-тармағына сәйкес – қызметкердің бастамасымен).

Туыстық байланысы бар қызметкерлер:

Бір анадан туған апалы-сіңлілер:

– Әбілдинова Жанна Маймуратовна – «Вестник Жетісу» газетінің дизайнер-беттеушісі;

– Әбілдинова Галина Маймуратовна – «Вестник Жетісу» газетінің корректоры.

Жұбайлар:

– Жолдасбаева Ақтоты Ерболқызы – «Жетісу» газетінің корректоры (зайыбы);

– Нұрмұханбетов Дәурен Амантаевич – «Жетісу» газетінің жүргізушісі (күйеуі).

Ұсынымдар: ҚР «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» Заңының 14-бабы 1-тармағына сәйкес бұл тұлғалар жауапты мемлекеттік қызмет атқарушы немесе оларға теңестірілген тұлғалар қатарына кірмейді, сондықтан бірге қызмет атқаруға тыйым салынбайды.

Анықталған тәуекел: Денсаулығына байланысты шектеуі бар тұлғаларды тиісті медициналық қорытындысыз жұмысқа қабылдау.

Мысал: III топ мүгедегі Изаак И.В. – «Вестник Жетісу» газетінің жүргізушісі. Оның жеке ісінде еңбек міндеттерін орындауға қарсы көрсетілімдердің болуы немесе болмауы туралы медициналық қорытынды жоқ. Бұл төмендегідей тәуекелдерге алып келуі мүмкін:

-Денсаулық жағдайының нашарлауы;

-Еңбек заңнамасын бұзу;

-Жұмыс берушінің заң алдындағы жауапкершілігі;

-Ұйымның беделіне нұқсан келуі.

Ұсынымдар:

Медициналық қорытындыны талап ету;
ҚР еңбек заңнамасына сәйкес шаралар қолдану;
Жұмысқа қабылдау кезіндегі бақылауды күшейту.

4. Ішкі нормативтік құжаттарды талдау

Мәселелер:

Құжаттар заңнамаға сай, бірақ кейбір лауазымдық нұсқаулықтарда сыбайлас жемқорлыққа қарсы нормалар жоқ (бас бухгалтер, кадр менеджері, қаржы менеджері).

Ұсынымдар:

Лауазымдық нұсқаулықтарға сыбайлас жемқорлыққа қарсы нормаларды енгізу;
Құпия ақпаратты жариялауға тыйым салу.

5. Ынталандыру төлемдері жөніндегі комиссиялар

Тәуекел сипаттамасы: «Жетісу» (мемлекет тілінде) және «Вестник Жетісу» (орыс тілінде) газеттері бірдей функцияларды атқарады, бірақ ынталандыру төлемдерін бөлу бойынша екі бөлек комиссия бар.

Қауіптер:

-Біркелкі емес төлемдер;

-Мүдделер қайшылығы;

-Бақылау қиын.

Ұсынымдар:

Біртұтас комиссия құру;
Ашық KPI негізінде бірыңғай есептеу тәртібі;
Комиссия жұмысы бойынша есептілікті жариялау.

6. Баға белгілеу және ақылы жарияланымдар

Мәселе: Баспа және электронды нұсқаларда бірізді баға жоқ. Екі газеттің бағалары әртүрлі, нақты ереже мен бекітілген тізім жоқ.

Мысал:

Хабарландыру түрі	«Вестник Жетісу»	«Жетісу»
Студенттік билет жоғалту	2 000 тг	3 000 тг
Диплом жоғалту	4 000 тг	5 000 тг
Жылжымайтын мүлік туралы хабарландыру	3 000 тг	5 000 тг

Ұсынымдар:

Бірыңғай прайс-лист бекіту;
Ақылы материалдар тізімін жасау;
Қызметкерлерге оқыту жүргізу.

7. Ішкі бақылау шараларын бағалау

Күшті жақтар:

Сатып алуларға бақылау;
Редакциялық бақылау;
Жазылым және сату бойынша бақылау;
Интернет материалдарын бақылау.

Жетілдіру қажет: Жазылым мен сатылым мониторингі.

8. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы шараларды бақылау және жетілдіру

Ұсыным: Жылына кемінде бір рет ішкі аудит өткізу, анонимді шағым беру арналарын қамтамасыз ету.

9. Қорытынды

Талдау нәтижесі бойынша кадрлық басқару мен ішкі нормативтік құжаттар саласында еңбек заңнамасының бұзылуы және сыбайлас жемқорлыққа қарсы нормалардың жеткіліксіздігі сияқты тәуекелдер анықталды.

Ұсынымдар: