Бүгін қазақ әдебиетінде өзіндік қолтаңбасымен дараланған, нәзік лирика мен терең философияны ұштастырған көрнекті ақын Жұматай Жақыпбаевтың туған күні. Жетісу өңірінде туып, қазақ өлеңіне ерекше нақыш пен өрнек әкелген жауһар жырлар иесінің есімі оқырман қауым үшін қашанда ыстық, – деп хабарлайды 7-su.kz ақпараттық порталы.
Жұматай ақын көзі тірісінде-ақ замандастары мен аға буынның ерекше құрметіне ие болды. Ол итальян ақыны Ф. Петрарканың Лаурасы сынды, қазақ поэзиясында өзінің музасы – «Ләйләні» мәңгілік ескерткіш етіп қалдырды. Ақынның туған күніне орай, біз оның өмірі мен шығармашылығына қатысты ең қызықты 7 деректі назарларыңызға ұсынамыз.
1. Үш-ақ рет көрген ғажайып муза
Жұматай Жақыпбаев ғұмыр бойы жырлап өткен Ләйләсін өмірінде бар-жоғы 3-рет қана көрген. Алғаш рет би кешінде жолықса, екінші рет ҚазҰУ қалашығында сыртынан көріп, жанында бөтен жігіт тұрған соң жақындауға бата алмаған. Ал үшінші кездесуі ауылда өткен. Мәскеуден оқудан оралған Ләйләнің сұлулығына тәнті болған ақын осы сезімін өмірлік жырға айналдырды.
2. Азан шақырып қойылған есім
Ақынның шын есімі – Жұмағұл-Шора. Бұл туралы ол өз өлеңінде: «Жұмағұл – Шора – азан сап қойылғаны, Мейірімін шешем қосып ойындағы. Жұматай деп атады. Кейін қыздар, Осы атты керемет деп мойындады», – деп жазады.
3. Шығармашылық мұрасы
Көзі тірісінде ақынның «Саратан», «Ләйлә», «Шұғынық гүл төркіні» атты үш жинағы жарық көрді. Кейіннен оқырман қолына «Көктемгі хаттар», «Кенежирен» сияқты құнды жыр жинақтары тиді. Оның әр өлеңі қазақ лирикасының алтын қорына енген туындылар саналады.
4. «Жұматай қағанаты»
Ол өзінен кейінгі жас таланттарға қамқор болып, «Жұматай қағанатын» құрды. Бұл бейресми әдеби бірлестікте Әбубәкір Қайран, Светқали Нұржан, Гүлнәр Салықбай, Нүсіпбай Әбдірахым сынды танымал ақындар шоғырланды. Бұл қадам қазақ әдебиетіндегі жаңа буынның қалыптасуына үлкен әсер етті.
5. Ақынның жары – Зайда Елғондинова
Жұматайдың өмірлік серігі – белгілі ақын Зайда Елғондинова. Ол жары туралы «Менің ертегім» және «Мың екінші түн» атты естелік кітаптарын жазып, ақын бейнесін толықтыра түсті.
6. Журналистік жол
1967-жылы ҚазҰУ-ді бітірген соң, ақын Талдықорған облыстық «Октябрь туы» газетінде, облыстық радиода және «Жалын» баспасында жемісті еңбек етті. Бұл кезең оның қоғамдық мәселелерге үн қосуына мүмкіндік берді.
7. Сегіз қырлы, бір сырлы дарын
Жұматай тек сөз шебері ғана емес, сонымен қатар мықты боксшы, күйші, атбегі және көкбаршы болған. Оның бойындағы сегіз қырлы өнер замандастарының сүйіспеншілігін тудырған.
Ақынның жырлары бүгінгі жастар үшін де махаббат пен адалдықтың символы іспеттес. Оның мұрасын зерттеу – ұлттық руханиятымызды байыта түспек.
