1 қыркүйектен бастап Қазақстанда «сұр» схемалар арқылы шетелден автокөлік тасымалдау талаптары едәуір қиындайды, – деп хабарлайды 7-su.kz ақпараттық порталы tengrinews.kz сайтына сілтеме жасап.
Еліміздің автокөлік нарығында кедендік әкімшілендіру, техникалық талаптар мен қолданыстағы заңнама нормаларын орындау бақылауы күшейтіледі. Мұндай қадам заңсыз көлік тасымалының жолын кесуге және жеке тұлғаларды алаяқтық схемалардан қорғауға бағытталған.
Бұған дейін ҚР Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі кейбір компаниялардың заңды тұлғаларға қойылатын талаптарды айналып өту үшін қарапайым азаматтардың атын жамылып, елге жаппай көлік кіргізіп келгенін мәлімдеген еді. Мұндай әрекеттердің салдарынан мемлекеттік қазынаға кедендік төлемдер толық түспей, нарыққа техникалық құжаттары бұрмаланған көліктер тараған.
Шілде айында Үкімет ел аумағына автокөліктерді заңсыз кіргізуді шектеу бойынша арнайы тапсырма берді. Осы ретте азаматтар арасында «көлік бағасы қымбаттай ма?» деген заңды сауал туындады. Алайда мемлекеттік органдар утилизациялық алым ставкасы, алғашқы тіркеу құны немесе кедендік баж салығы өспейтінін жеткізді. Мемлекеттік кірістер комитеті қолданыстағы кедендік тарифтердің өзгеріссіз қалатынын ресми түрде растады.
Сонымен қатар, жеке пайдалану үшін автокөлік әкелетін азаматтарға қойылатын шектеулер сақталады: бір адам жылына 1-2 көліктен артық кіргізе алмайды. Ал жаппай қайта сату мақсатында әкелінетін партиялар міндетті түрде коммерциялық қызмет ретінде тіркелуі тиіс. Автокөлік сарапшысы Алексей Алексеевтің айтуынша, бақылауды күшейтуге нарықтағы алаяқтық оқиғалар себеп болған:
«Алматыдағы ірі автосалондардың бірі тұрғындардан 30 пайыз алдын ала төлем алып, көлікті Қорғасқа дейін жеткізіп береміз деп уәде берген. Адамдар қалған соманы, салықтарды төлегенімен, ақыры салон иелері ақшаны алып бой тасалаған. Мұндай оқиғалар Үкіметтің «сұр» импорттаушылардың қызметін тәртіпке келтіруіне түрткі болды», – деді сарапшы.
Қазіргі уақытта «сұр» дилерлер ұсынатын баға ресми автосалондарға қарағанда арзанырақ. Егер ресми дилерде қытайлық автокөлік 10 млн теңге тұрса, параллельді импорт арқылы оны 7-8 млн теңге төңірегінде табуға болады. Ал қымбат сегменттегі 32 млн теңгелік модельдерді «сұр» импорттаушылар 25-26 млн теңгеге ұсынады. Алайда мұндай үнемдеудің кері жағы бар: тұрғындар ресми кепілдіксіз, сервистік қызметсіз және мастер-аккаунтсыз қалады.
Сарапшылардың болжамынша, бақылаудың күшеюі параллельді импортпен келетін кейбір автокөліктердің 10-15 пайыз аралығында қымбаттауына әкелуі мүмкін. Ал отандық құрастыру және ресми дилерлер арқылы келетін темір тұлпарлардың бағасы бұл өзгерістерден тікелей зардап шекпейді. Қабылданып жатқан шаралар нарықты ашық етуге және тұтынушылардың құқығын қорғауға оң ықпал етеді.
