2026 жылдың тамыз айы бақылау тарихындағы ең ыстық кезең ретінде тіркеліп, жаһандық жылыну мен климаттың өзгеруі салдарынан кезекті температура рекорды орнады, – деп хабарлайды 7-su.kz ақпараттық порталы Tengrinews.kz сайтына сілтеме жасап.
Copernicus еуропалық климаттық қызметінің мәліметінше, планетамыздағы орташа температура 16,96 градусқа жеткен. 2026 жылғы тамыз көрсеткіші 1991-2020 жылдардағы орташа деңгейден 0,85 градусқа жоғары болып шықты. Бұл көрсеткіш 2023 жылдың шілде айындағы рекордпен теңесіп, тарихтағы ең ыстық кезеңнің біріне айналды.
Сонымен қатар, тамыздағы температура 1850-1900 жылдардағы индустрияландыруға дейінгі кезеңмен салыстырғанда 1,65 градусқа жоғарылады.
Мұхиттардағы аномалды жылыну
Рекордтық ыстық тек құрлыққа ғана емес, мұхит айдындарына да тікелей әсер етті. Полярлық аймақтарды есептемегенде, тамызда мұхит бетінің орташа температурасы 21,07 градусқа дейін көтерілді. Ал 24-25 тамызда су бетінің тәуліктік көрсеткіші 21,11 градусты құрап, абсолютті рекорд орнатты.
Мамандар бұл аномалияның туындауына бірнеше фактор себеп болғанын айтады. Негізгі себептердің бірі – атмосферадағы парниктік газдардың көбейуі және Тынық мұхитында өршіп тұрған Эль-Ниньо құбылысы.
Лондон Империялық колледжінің климатологы Фридерике Отто бұл жағдайға қатысты мынадай пікір білдірді: «Эль-Ниньо ыстықты күшейте түсті, бірақ негізгі қозғаушы күш – қазба отынын тоқтаусыз жағу. Адамзат көмір, мұнай мен газды пайдалануды шектемейінше, мұндай аномалды ыстық қайталана береді».
Климат өзгерісі және шешу жолдары
Ғаламдық климатологиялық өзгерістер Орталық Азия өңіріне, оның ішінде Қазақстанға да өз әсерін тигізуде. Елімізде жаз айларында аномалды ыстық күндер жиілеп, су ресурстарының азаюы байқалады. Ғалымдар мен сарапшылар бұл мәселені еңсеру үшін кешенді шешімдерді ұсынады:
-
Жасыл энергетикаға көшу: Қазба отынына тәуелділікті азайтып, күн, жел және су энергиясын кеңінен енгізу;
-
Шаһарларды көгалдандыру: Қалаларда саябақтар санын көбейту және ағаш отырғызу микроклиматты жақсартып, ыстықты бәсеңдетеді;
-
Су ресурстарын тиімді пайдалану: Ауыл шаруашылығында тамшылатып суару сияқты заманауи су үнемдеу технологияларын қолдану.
Климаттың ауытқуы – бұл әрбір адамнан табиғатқа ұқыпты қарауды талап ететін жаһандық сынақ. Жасыл экономика мен экологиялық бастамаларды қолдау арқылы бұл мәселенің салдарымен тиімді күресуге болады.
