Күнделікті еңбек қатынастарында жұмысқа кешігу немесе тапсырманы орындау барысында ұсақ-түйек қателіктердің орын алуы жиі кездесетін жағдай, – деп хабарлайды 7-su.kz ақпараттық порталы.
Қазақстан Республикасының Еңбек кодексіне сәйкес, жұмыс беруші тарап қызметкерлерден ішкі еңбек тәртібі қағидаларын қатаң сақтауды, лауазымдық міндеттерді тиісінше орындауды талап етуге толық құқылы. Десе де, кейбір ұйымдарда заңсыз түрде қолданылатын ақшалай айыппұл салу жүйесі ұлттық заңнамаға мүлдем қайшы келеді. Заң бойынша еңбек тәртібін бұзған қызметкерге қаржылай санкция қолдануға қатаң тыйым салынған.
ҚР Еңбек кодексінің 64-бабында тәртіп бұзған қызметкерге қолданылатын жаза түрлері нақты айқындалған. Жұмыс беруші тек мынадай шараларды ғана жүзеге асыра алады:
-
ескерту жасау;
-
сөгіс жариялау;
-
қатаң сөгіс беру;
-
Еңбек кодексінде көрсетілген арнайы негіздер бойынша еңбек шартын бұзу.
Еңбек кодексі мен өзге де заңнамалық актілерде көрсетілмеген тәртіптік жаза түрлерін қолдануға мүлдем жол берілмейді. Мәселен, қызметкер жұмыс орнына 20-30 минутқа кешігіп келсе, жұмыс беруші өз бетінше 10 мың теңге көлемінде айыппұл салып, ол қаражатты жалақыдан өз еркімен ұстап қала алмайды. Заңды негіз болған жағдайда, тек жоғарыда аталған заңды жазалардың бірі таңдалуы тиіс.
Тәртіптік жаза қолданудың да өзіндік заңды процесі бар. Жаза тағайындамас бұрын жұмыс беруші қызметкерден міндетті түрде жазбаша түсініктеме талап етуге тиіс. Сондай-ақ шара қолдану кезінде жасалған тәртіп бұзушылықтың сипаты, оның ауырлық деңгейі және орын алған мән-жайлар толықтай ескеріледі.
Бұл орайда заңсыз ақшалай айыппұл мен жалақыдан ұстап қалу ұғымдарын ажырата білу маңызды. ҚР Еңбек кодексінің 115-бабында жалақыдан ұсталым жасаудың нақты жағдайлары жазылған. Кейбір ерекше жағдайларда мұндай амалдар тек қызметкердің жазбаша келісімі арқылы ғана орындалады. Әкімшілік немесе қаржылық айыппұлды заңды ұсталымдармен шатастыруға болмайды.
ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі еңбек заңнамасының талаптарын сақтау барлық тарапқа ортақ міндет екенін ескертеді. Жұмысшылар өз құқықтарын қорғау үшін еңбек заңнамасын терең білуі қажет. Ашық диалог пен құқықтық сауаттылық жұмыс орнындағы оңтайлы атмосфераны қалыптастырып, екіжақты сенімді нығайтады.
