Соңғы жылдары интернеттегі қылмыскерлер балалар мен жасөспірімдердің аңғал мінезін пайдаланып, оларды жиі алдап соғуда. Сондықтан ата-аналарға балаларымен цифрлық қауіпсіздік ережелерін дер кезінде талқылау аса маңызды, – деп хабарлайды 7-su.kz ақпараттық порталы turkystan.kz сайтына сілтеме жасап.
Алаяқтар көбіне ойындардағы виртуалды тауарларды сату үшін жалған сайттар жасайды. Мұндай ресурстарға банк картасының деректері немесе құпиясөз енгізілсе, ақпарат бірден қылмыскерлердің қолына түседі.
Балаларды қорғаудың негізгі тәсілдері:
-
күмәнді сілтемелерге өтпеу;
-
бөгде сайттарға картаның деректері мен құпиясөздерді енгізбеу;
-
виртуалды тауарларды тек ресми қосымшалар арқылы сатып алу;
-
әлеуметтік желілердегі боттар арқылы төлем жасамау.
Сондай-ақ алаяқтар балаларға пікір жазу немесе шолу қалдыру үшін ақша ұсынып, кейін «комиссия» төлеуді талап етеді. Осылайша картаның деректері ұрланады. Маңыздысы – балаға жеңіл ақша болмайтынын түсіндіру. Ақша қажет болса, оны жинақтау жолдарын бірге ойластыру ұсынылады.
Кейбір қылмыстық схемаларда жасөспірімдерден бөгде ақшаны қолма-қолға айналдыру сұралады. Мұндай әрекетке қатысу қылмыстық жауапкершілікке әкеледі.
Есте сақтаңыз:
-
картаны ешкімге беруге болмайды;
-
есепшотқа қате ақша түскен жағдайда дереу банкке хабарласу қажет;
-
«дропперлікке» қатысу заң алдында жауапқа тартылуға себеп болады.
Алаяқтар әлеуметтік желілердегі аккаунттарды да бұзып, достарына ақша сұраған хабарлама жібереді немесе зиянды сілтеме таратады.
Кибергигиена ережелері:
-
«досқа» көмектеспес бұрын, алдымен оған қоңырау шалыңыз;
-
антивирустық бағдарламаларды орнатып, жаңартып отырыңыз;
-
кішкентай балалар үшін ата-ана бақылау қосымшаларын қолданыңыз.
Полиция ата-аналарды балалардың цифрлық сауаттылығын арттыруға және интернеттегі қауіпсіздік ережелерін жиі түсіндіріп отыруға шақырады.
