Б. Римова атындағы облыстық драма теа-трында Сәбит Әбдіхалықов жетекшілік ететін «Назар» ұжымы ұсынған «Көке» комедиясы көрерменге ерекше әсер етті. Туынды сырт көзге жеңіл әзіл секілді көрінгенімен ішкі мазмұнында қоғамды қажытып отырған тамырлы дерт – жемқорлық бейнесі анық байқалады.
Қойылым басталған сәттен бастап залдағы жұртшылық бірде ду күліп, бірде терең ойға шомды. Себебі, әр эпизодтың астарында күнделікті тірлікте жиі кездесетін келеңсіз жайттар қылаң береді. Диалогтардағы шынайылық пен кейіпкерлердің мінез-құлқы көрерменді бірден өзіне тартып, сахнадағы әрекетті өмірдің айнасы іспетті қабылдады.
Кейіпкерлердің бірінің орынсыз жалтақтауы, екіншісіне «жоғарыдағымен» байланыс іздеуі – қоғамда қалыптасқан жат пиғылдың айқын көрінісі. Сол себепті пьесаны тамашалаған жұртшылық әзілден бөлек ауыр салмақты ой арқалап шықты.
Сәбит Әбдіхалықовтың режиссерлік шешімдері спектакль мазмұнын тереңдете түсті. Орындалуы қарапайым көрінгенімен әр қимыл, мимика, үн ырғағы – табиғи. Импровизациялық тәсілдер мен көрерменмен тікелей байланыс орнату қойылымға шынайы тыныс сыйлады.
Актерлердің өз рөлін мінсіз игеруі залдағы атмосфераны жандандырып, әр репликаға өзекті мән жүктеді. Шағын сахна кеңістігіне бүкіл қоғамдағы түйткілді сыйғызу – шығармашылық топ еңбегінің нәтижесі.
Бір телефонмен мәселе шешуге үйренгендердің әрекеті, қарапайым азаматтың амалсыздан соған тәуелді болуы – спектакльде дөп бейнеленген тұстардың бірі. Сол көріністер арқылы көрерменге тек күлкіден бөлек ауыр мазасыздық жетеді. Бұл кеселдің тамыры тереңде екенін, одан арылмайынша өрлеу болмайтынын әр адам жан-жүрегімен сезінді.
Қойылым аяқталған сәтте залда үнсіздік орнауы – айтылған ойдың салмағының дәлелі. Шығаберісте жұртшылық бір-біріне қарап «шындықтан қашып құтыла алмаймыз», «Танысың болмаса мына заман қиын» дегендей пікір білдіріп жатты. Иә, әзілі жағымды, мазмұны терең бұл туынды көпшіліктің санасында ұзақ сақталатыны осы пікірлерден байқалады.
«Көке» – бүгінгі қоғамдағы күрделі тенденцияларды өнер тілімен ашып көрсететін ықпалды дүние. Кекете айтсақ «Көкесіз» күн жоқ» екенін жеткізді. Бірақ, бұл қойылым көрерменге тек көңіл көтеруден гөрі ойдың жүгін арқалап қайтуға мүмкіндік береді. «Назар» театрының бұл жұмы- сы – қоғамдық санаға әсер ететін салмақты қадам.
Санжар СҰЛТАНҒАЗЫ
