«Жаңа ғасыр» театры гастрольдік сапармен Талдықорған қаласына келді. КСРО халық әртісі, ҚР Еңбек Ері Асанәлі Әшімовтің өмірі мен шығармашылығына арналған «Тағдыр тақтасы» қойылымы алғашқы күні көрермен назарына ұсынылды.
Спектакльдің басты символы – тағдыр тақтасы. Асанәлі Әшімовтің өмірі дәл шахмат тақтасы секілді ақ пен қараның күресі, түрлі жандармен кездесу және қоштасу, жетістіктер мен сәтсіздіктерден тұрды. Спектакльде тағдырына әсер еткен ірі тұлғалар мен ғажап адамдар да бейнеленді. Қойылымда актердің анасының, жары Майра Айманова мен балаларының, әріптес достары, сондай-ақ, қазақ театрының тарландары – Шәкен Айманов, Нұрмұхан Жантөрин, Әзірбайжан Мәмбетов, Асқар Тоқпанов, Әнуар Молдабеков, Ыдырыс Ноғайбаев, Сәбира Майқанова, Бикен Римова, Фарида Шәріпова сияқты өнер өкілдерінің образдары сомдалады. Бұл тұлғалар оның шығармашылығына, өнердегі жетістіктеріне әсер еткен, қолдау көрсеткен, қиын сәтте жанына үміт сыйлаған жандар. Олардың бейнелері көрерменнің көңілінде сағыныш пен ерекше құрмет сезімдерін оята түсті. Асанәлі Әшімовтің бейнесін Қуаныш Әділбекұлы сомдады. Жары Майрамен шаңырақ көтеріп, 35 жыл бойы бірге өмір сүрді. Екеуінің шаңырағында Мәди мен Сағи есімді екі ұлы дүниеге келді. Спектакльде сүйген жарынан, қос ұлынан айырылған кейіпкер өміріндегі әрбір кезең шынайы және әсерлі түрде көрсетілді. Көрерменге ерекше рухани әсер берді.
Қойылымда актердің жастық шағынан бастап, өнерге қадам басқан сәттері, сахна мен экрандағы бейнелері, жеке өміріндегі сынақтары мен жеңістері туралы сыр шертеді.
Қазақ өнерінің мақтанышы Асанәлі Әшімовтің өмір жолы – тек шығармашылық ізденістер мен жетістіктерден ғана тұрмайтыны анық. Театр сахнасында қойылған автобиографиялық қойылым – осы бір жан тебірентерлік оқиғаны көрерменнің көз алдында тірілтті.
Асанәлі Әшімовтің жары Майра мен қос ұлы Мәди, Сағиға деген сағынышы сомдалған сахна көпшіліктің жүрегін елжіретті. 1993 жылы Майраның өмірден өткені оның жүрегіне жазылмас жара салды. Өмірлік серігінен айырылған актердің жан күйзелісі шынайы бейнеленді. Асанәлі Әшімовтің «Әйел көп, Майра біреу» деген сөзі – махаббат пен сағыныштың символына айналғандай. Бұл сөз көрерменнің жан дүниесін толқытып, өнер иесінің ішкі қайғысын сезіндіре түсті. Жанындай жақсы көрген жарының бейнесі, Мәди мен Сағиға деген орны толмас сағынышы қойылымның ең әсерлі сәтіне айналды.
Рас, Асанәлі Әшімов өмірін өнерге арнаған дара тұлға. Ол тірліктің өткінші, өнердің мәңгі екенін жақсы түсінді. «Өмірдің баяны жоқ, өнердің аяғы жоқ» деген сөзі актердің тағдырға деген көзқарасын, өнерге деген адалдығын білдіреді.
Қойылым соңында актердің тағдырдың жазуына мойынсұнып, қайта үйленгені және ұлды болғаны баяндалады. Өмір бойы ауыр сағынышпен жүрген актердің қайтадан отбасы құруы, әке атануы – жүрегіне сәуле сыйлады. Қойылымның ең әсерлі тұсы – Асанәлі ағамыздың өзі сахнаға шығып, «Жан балам» әнін орындаған сәті еді. Бұл ән – актердің жүрек түкпірінен шыққан сағынышының көрінісі болды.
«Жан балам, жабырқасам
Мәдиімсің,
Сүйетін сағынғанда
Сағиымсың».
Осы бір жолдар оның қос перзентіне деген шексіз махаббаты мен сағынышын жеткізді. Ән орындалып жатқанда, көрермен үнсіз тыңдап, толқыныспен көз жасына ерік берді. Бұл сәт – бүкіл залды ерекше сезім көмкеріп, сахна мен шынайы өмірдің арасындағы шегараны жойылғандай әсер қалдырды. Жан тебіренткен тағдырлы қойылымнан үлкен толқыныспен аттанғанымыз да жасырын емес… Өнер де, сол өнер үшін саналы ғұмырын арнаған Асанәлідей алып тұлғаның да мәңгілік екенін қуаттап қайтқандай болдық.
Айжан БОЛАТОВА
СДУ білімгері
