Бүгін – көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері Тұрар Рысқұловтың туған күні. Оның Қазақстандағы қызметін тек кеңестік аппараттың бір бөлшегі ретінде қарастыру – тарихи әділетсіздік. Соңғы тарихи зерттеулер Рысқұловтың ХХ ғасыр басындағы түркі халықтарының болашағын тұтас ойлаған, қазақ мемлекетінің тұтастығы үшін нақты саяси қадамдар жасаған ірі тұлға екенін айқындап отыр, – деп хабарлайды 7-su.kz ақпараттық порталы.
Ташкент – Қазақстанның астанасы баламасы ретінде
Т. Рысқұловтың Түркістан АКСР-дегі қызметі кезеңінде біртұтас қазақ автономиясын құру идеясын ашық қолдағаны белгілі. Ол Қазақстанның астанасы ретінде Ташкент қаласын ұсынды. Бұл ұсыныс кездейсоқ емес, нақты саяси-экономикалық есепке негізделген еді.
Зерттеушілердің мәліметінше, сол кезеңде қазақ халқының жартысынан астамы Түркістан өлкесінде өмір сүрді. Ташкент – дайын инфрақұрылымы бар саяси, мәдени және экономикалық орталық ретінде қазақ жерлерін тиімді басқаруға, шаруашылықты ұйымдастыруға зор мүмкіндік беретін қала болатын.
«Алдымен ұлтшыл, содан соң түркішіл»
Кейбір ғылыми еңбектерде Рысқұловтың бұл ұстанымы ұлттық прагматизм ретінде бағаланады. Оның негізгі қағидасы – алдымен ұлттың бірігуіне қол жеткізу, содан кейін барып түркі халықтарының ортақ бірлігін қарастыру. Ол бұл ойын «алдымен ұлтшыл, содан соң түркішіл боламыз» деген батыл тұжырыммен жеткізген.
Рысқұлов үшін қазақ мемлекеттілігінің мүддесі кез келген идеологиялық ұраннан жоғары тұрды. Ол Ташкентті орталық ету арқылы тек қазақ жерлерін біріктіріп қана қоймай, аймақтық консенсусқа сүйенген саясат жүргізуді көздеді.
Бүгінде Тұрар Рысқұловтың бұл идеялары қазақ дипломатиясы мен мемлекет басқару ісіндегі стратегиялық ойлаудың алғашқы үлгілерінің бірі ретінде жоғары бағаланып отыр.
