Деннің саулығы ең алдымен, дұрыс тамақтануға тікелей байланысты. Алайда күнделікті өмірде бұл мәселеге көпшілік жеткілікті мән бере бермейді. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының дерегінше, әлемдегі қайғылы жағдайдың 80 пайызы төрт негізгі қауіптен туындайды. Соның ішінде физикалық белсенділіктің төмендеуі мен дұрыс тамақтанбау алдыңғы қатарда.
Табиғи, құнарлы тағам – адам ағзасының басты қуат көзі. Дегенмен, қазіргі технология дамыған заманда өмір салты түбегейлі өзгеріп, табиғи асқа қолжетімділік азайып барады. Ғаламдық зерттеулерге сүйенсек, 65 жасқа дейінгі өлім-жітімнің 12 пайызы қатаң диета, шамадан тыс тамақтану және зиянды тағамдарды жиі тұтынумен байланысты. Қимыл-қозғалыстың азаюы мен артық калория семіздікке әкеліп соқтырып отыр. Ғалымдар артық салмақтың 98 пайызы дұрыс тамақтанбаудан туындайтынын дәлелдеген.
Семіздікке шалдыққандардың басым бөлігі жасөспірімдер. Ресми мәлімет бойынша, әлемде салмағы 100 келіден асатын 175 миллион бала бар. Мамандар мұның басты себебін фастфуд өнімдері мен газдалған тәтті сусындарды шамадан тыс тұтынумен байланыстырады. Соңғы жылдары елімізде фастфуд тағамдарын сату көлемі 50 пайызға артқан. Бұл – халықтың зиянды тағамға тәуелділігі күшейіп келе жатқанын көрсетеді.
Фастфуд құрамындағы бояғыш, ароматизатор мен трансмайлар ағзаны тез үйретіп, жүрек-қантамыр, асқазан ауруларына, тіпті, қатерлі ісіктерге дейін алып келуі мүмкін. Ал газдалған сусындар асқазан қабынуын күшейтіп, семіздік пен қант диабетінің қаупін арттырады. Ас қабылдау аралығы 4-5 сағаттан аспауы керек, ал кешкі ас ұйқыға жатардан кемі 2-3 сағат бұрын ішілгені жөн. Тұтынатын калория мөлшері ағзаның жұмсайтын энергиясына сай болуы шарт.
Томирис РАТМУХАНБЕТОВА,
облыстық аурухананың инсульт бөлімінің эндокринолог-дәрігері
