Елімізде жасанды интеллектіні (ЖИ) қолданудың құқықтық негізін қалыптастыратын маңызды құжат ресми түрде өз күшіне енді, – деп хабарлайды 7-su.kz ақпарат порталы.
Құжатқа қол қойылғалы 60 күн өтіп, заңдық рәсімдерге сәйкес ол бүгіннен бастап толыққанды жұмыс істей бастады. Бұл заң цифрлық кеңістіктегі қауіпсіздікті қамтамасыз етіп, технологияның адам құқықтарына нұқсан келтірмеуін қадағалайды. Жаңа ереже бойынша, жасанды интеллект жүйелерін әзірлеу және пайдалану барысында адам, оның өмірі мен бостандығы ең басты құндылық ретінде қарастырылады.
Технология адамның орнын баса алмайды
Заңның ең маңызды тармақтарының бірі – ЖИ адамның саналы шешім қабылдау қабілетін шектемеуі тиіс. Технологияны қолданудың барлық кезеңінде адамның дербестігі сақталуы қажет. Сондай–ақ жүйенің қалай жұмыс істейтіні ашық әрі түсінікті болуы шарт. Егер ЖИ қателік жіберсе, оған нақты жауапты тұлғалар айқындалады.
Не нәрсеге қатаң тыйым салынды?
Қазақстан аумағында ЖИ–дің кейбір түрлерін жасауға және қолдануға мүлдем рұқсат берілмейді. Олардың қатарында:
- Адамның психологиясына бейсаналық деңгейде әсер ететін манипуляциялық жүйелер;
- Азаматтардың жасына, денсаулығына немесе әлеуметтік мәртебесіне қарап кемсітушілікке жол беретін технологиялар;
- Адамның эмоциясын оның келісімінсіз анықтайтын құралдар;
- Жеке деректерді заңсыз өңдейтін және тыйым салынған контент тарататын бағдарламалар.
Синтетикалық контентті таңбалау
Енді пайдаланушылар өздеріне ұсынылған тауар немесе қызметтің ЖИ көмегімен жасалғанын білуі тиіс. Жасанды жолмен жасалған кез келген сурет, мәтін немесе видео (синтетикалық контент) арнайы машинамен оқылатын таңбамен белгіленуі қажет. Ал авторлық құқық мәселесіне келсек, ЖИ арқылы жасалған туындыға адамның шығармашылық үлесі қосылған жағдайда ғана ол авторлық нысан ретінде танылады.
Тәуекелдерді басқару
Жаңа заң ЖИ жүйелерін тәуекел деңгейіне қарай үш санатқа бөледі: төмен, орта және жоғары. Мемлекеттік маңызы бар салаларда қолданылатын жоғары тәуекелді жүйелер ақпараттық қауіпсіздік бойынша өте қатаң тексерістен өтеді. Бұл халықтың жеке мәліметтері мен мемлекеттік құпиялардың сенімді қорғалуы үшін жасалып отыр.
Осылайша, Қазақстан технологиялық даму мен этикалық нормалар арасындағы тепе–теңдікті сақтауға бағытталған маңызды қадам жасады. Бұл заң азаматтардың цифрлық сауаттылығын арттырып, жаңа технологияларды қауіпсіз пайдалануға жол ашады.
