Қазақ қоғамында ертегі айту – ұрпақ тәрбиесінің маңызды бөлігі болған дәстүр. Әженің әңгімесін тыңдап өскен бала тек қиял әлеміне саяхат жасамай, өмірлік құндылықтарды да бойына сіңіретін. Ертегі – халықтың дүниетанымын, мінезін, тәжірибесін жеткізетін рухани мектеп.
Бүгінде бұл дәстүр әлсірей бастады. Баланың уақытын экран алмастырды. Телефон мен әлеуметтік желілер қиялды дайын бейнемен алмастырып, ертегі тыңдау сәттері сиреп барады. Көп жағдайда ата-ана баласын тыныштандыру үшін гаджет ұсынады, ал тірі сөздің орны бос қалады. Бұл ұрпақтар арасындағы рухани байланыстың әлсіреуіне әсер етеді.
Ертегі – баланың қиялын дамытатын, ойлауын қалыптастыратын табиғи құрал. «Ер Төстік», «Алтын сақа», «Аяз би» сияқты шығармаларда ақыл, сабыр, әділдік, тапқырлық тәрізді ұлттық құндылықтар көрініс табады. Мұндай ертегілер баланың дүниетанымын кеңейтіп, мінезін қалыптастырады.
Ең құндысы – ертегі айту сәті. Бұл ата-ана мен бала арасындағы сенім мен жылылықтың көрінісі. Ертегі тыңдаған бала өзін қауіпсіз сезінеді. Экран ондай эмоциялық байланысты бере алмайды, өйткені ол дайын мазмұнды ғана ұсынады. Ал ертегі қиялға еркіндік береді.
Балалар ертегіге қызықпайды деген пікір жиі айтылады. Алайда мәселе баланың қызығушылығында емес, оны ұсыну тәсілінде. Ертегі ерте жастан тұрақты айтылса, ол баланың табиғи қажеттілігіне айналады. Мұнда ересектердің ықыласы мен уақыты шешуші.
Ертегі – өткеннің белгісі емес, бүгінгі қоғамға қажет рухани тірек. Цифрлық дәуірде ол баланы ұлттық болмысқа, адамгершілікке, ойлауға жетелейтін маңызды құрал болып қала береді. Сондықтан ертегі айту дәстүрін жаңғырту – отбасы мен қоғамның ортақ жауапкершілігі.
Ертегімен өскен ұрпақ рухани бай болады. Ал рухани байлық – болашақтың басты кепілі.
Жансая МҰСАЕВА
ЖУ 3-курс студенті
