Тілге қатысты қоғамдық көзқарас өзгерген сайын адамның өзін тануы да өзгереді. Бір кездері қазақ тілі тұрмыстық шеңберде ғана көрінсе, бүгінде ол жеке стильдің, мәдени деңгейдің және азаматтық ұстанымның көрсеткішіне айналып келеді. Қазақша сөйлеу – енді тек байланыс тәсілі емес, болмысты таңдау.
Бұл өзгеріс ең алдымен жастардан байқалады. Ана тілінде еркін сөйлеу олардың өзін сенімді сезінуіне, ойды табиғи жеткізуіне мүмкіндік береді. Қазақша подкаст тыңдау, жобаларды ана тілінде талқылау, цифрлық кеңістікте қазақша контент жасау – тілдің өмірлік кеңістігі кеңейгенінің белгісі. Яғни тіл сәнге айналған жоқ, ол өз орнына қайта оралып жатыр.
Мәдени индустрия бұл үрдісті күшейтті. Музыка, кино, жаңа медиа қазақ тілінің жаңа бейнесін қалыптастырды. Тіл дәстүрдің ғана емес, заманауи ойдың, креативтің, кәсіби коммуникацияның тілі екенін дәлелдеді. Соның нәтижесінде қазақша сөйлеу артта қалудың емес, алдыңғы қатарда болудың нышанына айналды.
Экономикалық кеңістік те бұл өзгерісті бекітіп отыр. Ана тілінде сөйлейтін аудитория – үлкен нарық. Қазақша еркін сөйлейтін маман мәдени контексті түсінетін, аудиториямен сенімді байланыс орната алатын кәсіби тұлға ретінде бағаланады. Осылайша тіл әлеуметтік капиталға айналуда.
Бірақ қазақша сөйлеудің мәні тек тиімділікте емес. Оның астарында эстетика мен жауапкершілік жатыр. Таза, нақты, ойлы сөйлеу – жаңа зиялылықтың белгісі. Сөзге мән беру – ойға мән беру деген сөз.
Қазақша сөйлеу – уақытша үрдіс емес, ұлттық сананың ішкі жаңғыруы. Ана тілінде сөйлеу – өткенге байлану емес, өз тамырыңды сезіне отырып болашаққа сенімді қадам жасау. Қазақша сөйлеу – ерлік емес. Бұл – өзіңді жоғалтпаудың ең қарапайым әрі ең әдемі жолы.
Наргиз ИБРАИМОВА,
Жетісу университетінің білімгері
