Елімізде аутистикалық спектр бұзылысы бар балалардың статистикасы соңғы жылдары айтарлықтай өзгеріске ұшырады. Үкімет басшысы Олжас Бектеновтің мәліметінше, бұл көрсеткіш жыл сайын 35%-ға артып отыр, – деп хабарлайды 7-su.kz ақпараттық порталы.
Бүгінгі таңда Қазақстанда психикалық саулығына байланысты мүгедектігі бар 32,4 мың бала тіркелген. Оның ішінде аутизм диагнозы қойылғандардың үлесі басым – 13,9 мың бала немесе жалпы санның 42,9%-ы. Соңғы үш жылда бұл санаттағы балалар саны 7,6 мыңнан 13,9 мыңға дейін жеткен.
Мұндай серпінді өсім қоғамда алаңдаушылық тудыруы мүмкін, алайда мамандар мәселенің екінші жағына назар аударуды ұсынады. Сандардың өсуі аурудың таралуынан емес, диагностика сапасының жақсаруынан хабар береді.
Ерте диагностика: Жасырын деректердің ашылуы
Бұрын аутистикалық спектр бұзылысы бар көптеген бала статистикадан тыс қалып қоятын. Қазір жағдай өзгерді. Көрсеткіштің артуына әсер еткен басты факторлар:
- M-CHAT скрининг жүйесі: Елімізде енгізілген бұл әдіс баланың дамуындағы ауытқуларды ерте жастан анықтауға мүмкіндік береді.
- Анықтау деңгейінің жоғарылауы: Дәрігерлер мен ата-аналардың хабардарлығы артып, симптомдарға ерте көңіл бөліне бастады.
- Жүйелі есеп: Бұрын басқа диагноздардың көлеңкесінде келген балалар енді нақты аутизм санаты бойынша есепке алынып жатыр.
Конструктивті журналистика тұрғысынан қарасақ, ерте анықтау – баланың болашағы үшін үлкен мүмкіндік. Диагноз неғұрлым ерте қойылса, оңалту шаралары да соғұрлым тиімді болады. Мемлекет тарапынан мұндай балаларға арналған қолдау орталықтары мен инклюзивті білім беру бағдарламалары кеңейтілуде.
Мамандардың пікірінше, аутизмі бар балалардың қоғамға бейімделуі үшін тек медициналық көмек емес, айналадағы адамдардың түсіністігі мен қолдауы маңызды. Ерекше балалардың бойындағы талантты ашу, олардың әлеуметтік ортада өз орнын табуына жағдай жасау – ортақ міндет.
Егер балаңыздың мінез-құлқында немесе қарым-қатынас дағдыларында өзгешелік байқасаңыз, уақыт созбай мамандарға жүгінген абзал. Скринингтен өту баланың алдағы әлеуметтік өмірін жеңілдетуге көмектеседі. Қазіргі таңда диагностикалық қызметтер емханалар деңгейінде қолжетімді.
Қазақстандағы аутизм мәселесі тек статистикалық дерек емес, бұл – әрбір баланың толыққанды өмір сүруіне жағдай жасаудың алғашқы баспалдағы. Ерте диагностика жүйесі алдағы уақытта да нығая бермек, демек, қолдауға зәру балалардың барлығы назардан тыс қалмайды.
