Еліміздің денсаулық сақтау жүйесіндегі маңызды реформалардың бірі саналатын дәрі-дәрмекті қадағалау тетігі жаңа деңгейге көтерілді. 2024 жылғы 1 шілдеден бастап толыққанды енгізілген дәрілік заттарды таңбалау жүйесі қазіргі таңда отандық фармацевтикалық нарықтың 100 пайызын қамтып отыр. Дәріхана сөрелеріндегі препараттардың басым бөлігі, атап айтқанда 70 пайызы арнайы бақылау таңбасымен жабдықталған. Қалған өнімдер цифрлық жүйе іске қосылғанға дейін өндіріліп, белгіленген тәртіп бойынша айналымнан біртіндеп шығарылуда, – деп хабарлайды 7-su.kz ақпараттық порталы.
Тауарларды таңбалау мен қадағалаудың бірыңғай операторы ұсынған соңғы мәліметтерге сүйенсек, соңғы екі жылға жуық уақыт ішінде Қазақстан аумағында 960 миллионнан астам дәрілік қаптама таңбаланған. Аталған көрсеткіш фармацевтика нарығының кезең-кезеңімен ашық әрі қауіпсіз айналымға көшіп жатқанын айқын дәлелдейді. Жүйе іске қосылған алғашқы айда небары 10,2 миллион қаптама тіркелсе, 2024 жылдың желтоқсанында ай сайынғы көлем бес есеге артып, 49 миллион бірлікке жеткен. Өсім динамикасы 2026 жылы да сақталып, алғашқы төрт айдың көрсеткіші өткен жылмен салыстырғанда 14 пайызға жоғарылады. Нарық қатысушыларының белсенділігі саланың цифрлық трансформацияға толық бейімделгенін көрсетеді.
Мемлекеттік сатып алулар аясында бірыңғай дистрибьютор 145 миллион қаптама таңбаланған препарат сатып алды. Оның ішіндегі 122 миллион бірлік немесе 84 пайыздан астамы отандық өндірушілердің үлесінде екені қуантады. Мұндай жағдай Қазақстанның фармацевтикалық өнеркәсіпті қолдау бағытындағы стратегиялық саясатының тиімділігін айқындайды. Таңбалау жүйесі әрбір қаптаманың өндіріс орнынан бастап, емделушінің қолына тигенге дейінгі барлық жолын мұқият бақылауға мүмкіндік береді. Осының арқасында жалған өнімдер мен контрабандалық тауарлардың жолы кесіліп, заңбұзушылықтарға жедел әрекет етудің нақты құралы қалыптасты. Бұдан былай кез келген азамат дәрінің сапасын смартфон арқылы тексере алады.
Жүйенің тиімділігін Дүниежзілік денсаулық сақтау ұйымының мамандары да жоғары бағалады. Сарапшылардың кешенді тексерісі қорытындысы бойынша Қазақстан дәрілік заттарды реттеу саласында Жаһандық бенчмаркинг құралы аясында үшінші жетілу деңгейін (ML3) ресми растады. Еліміз ТМД аумағында мұндай жоғары мәртебеге ие болған алғашқы мемлекет атанғаны мақтаныш ұялатады. Тексеру сегіз негізгі индикатор, соның ішінде лицензиялау, инспекциялау, зертханалық сынақтар мен фармакологиялық қадағалау бойынша жүргізілді. ML3 деңгейі препараттардың халықаралық стандарттарға сай көпсатылы сапа бақылауынан өтетініне кепілдік береді.
Реттеуші жүйенің жетілгендігі қазақстандықтар үшін дәрі-дәрмек қауіпсіздігінің нышаны болса, сала үшін халықаралық серіктестердің сенімін арттыратын маңызды фактор. Мәртебелі атақ отандық өнімдердің экспорттық әлеуетін кеңейтіп, Қазақстанның аймақтық фармацевтикалық хаб ретіндегі позициясын нығайтады. Осылайша, цифрлық технологиялар мен қатаң мемлекеттік қадағалаудың ұштасуы халық денсаулығын сақтау жолындағы стратегиялық мақсаттарға қол жеткізуге негіз қалайды. Әрбір таңбаланған қаптама мемлекет тарапынан берілген сапа мен қауіпсіздіктің тікелей сертификаты іспетті. Болашақта бұл жүйе еліміздің дәрі-дәрмекпен қамтамасыз ету саласындағы ашықтықтың жаңа эталонына айналары сөзсіз.
