Зейнетақы жүйесіндегі жаңашылдық: 2026 жылы жұмыс берушілер қанша төлейді?

Қазақстанда 2026 жылдың 1 қаңтарынан бастап жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарнасының (ЖБМЗЖ) мөлшері кезекті рет өсті, – деп хабарлайды 7-su.kz ақпараттық порталы Tengrinews.kz сайтына сілтеме жасап.

Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының (БЖЗҚ) мәліметінше, биылдан бастап жұмыс берушілер қызметкердің табысынан 3,5 пайыз көлемінде жарна аударуға міндетті. Бұл – еліміздегі зейнетақы жүйесін жаңғыртудың және болашақ зейнеткерлердің әлеуметтік қорғалуын күшейтудің маңызды кезеңі. Айта кетерлігі, бұл жарна қызметкердің жалақысынан ұсталмайды, оны жұмыс беруші өз қаражаты есебінен төлейді.

Жарна мөлшері қалай өзгеруде?

Мемлекет бекіткен жоспарға сәйкес, ЖБМЗЖ мөлшері жыл сайын кезең-кезеңімен өсіп келеді. Бұл бизнеске түсетін салмақты бірден арттырмай, біртіндеп бейімделуге мүмкіндік беретін шара. Жетісу өңіріндегі шағын және орта бизнес өкілдері үшін де бұл өзгерістер маңызды, себебі салықтық жүктемені алдын ала жоспарлау қажет.

Төмендегі кестеден алдағы жылдардағы өсім қарқынын көруге болады:

Бұл жарна кімдер үшін төленеді?

Жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарнасы барлық қызметкерге бірдей жүрмейді. Бұл жүйе негізінен 1975 жылы туған және одан кейінгі азаматтарға арналған. Себебі бұл санаттағы адамдардың 1998 жылға дейінгі еңбек өтілі аз немесе мүлдем жоқ, сондықтан олар мемлекеттен берілетін «ынтымақты» зейнетақыны толық көлемде ала алмайды.

Жаңа жүйе бойынша болашақ зейнетақы үш бөліктен құралады:

• Базалық бөлім – мемлекет тарапынан барлық азаматқа беріледі.

• Жинақтаушы бөлім – қызметкердің өз жалақысынан аударылатын 10 пайыздық жарна.

• Шартты-жинақтаушы бөлім – дәл осы жұмыс беруші төлейтін 3,5–5 пайыздық жарна.

Айта кетерлігі, жұмыс берушілер 1975 жылға дейін туғандар, зейнеткерлер, 1–2-топтағы мүгедектігі бар жандар және әскери қызметшілер үшін бұл жарнаны төлеуден босатылған. Талдықорған қаласы мен облыс аудандарындағы кәсіпорындар бұл ережелерді қатаң сақтауы тиіс.

Жарнаның ерекшеліктері мен маңызы

ЖБМЗЖ арқылы жиналған қаражат қызметкердің жеке меншігіне кірмейді және мұрагерлікке қалдырылмайды. Бұл ақша БЖЗҚ-дағы ортақ пулға түседі де, зейнет жасына жеткенде азаматқа өмір бойы төленетін қосымша төлемге айналады. Егер азамат елден біржола көшіп кетсе немесе азаматтығын ауыстырса, бұл төлемдер тоқтатылады.

Бұған дейін Үкіметте бұл жарнаны мүлдем алып тастау туралы ұсыныстар болған еді. Салық реформасы аясында қосылған құн салығын (ҚҚС) 20 пайызға дейін көтеріп, сол арқылы әлеуметтік жарналарды мемлекет мойнына алу жоспарланған болатын. Алайда бизнес өкілдерімен кеңесе келе, ҚҚС мөлшерін 16 пайыз деңгейінде қалдыру туралы шешім қабылданды. Соған байланысты жұмыс берушінің зейнетақы жарнасы күшінде қалды.

Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі бұл қадамның стратегиялық маңызы зор екенін айтады. Бұл жүйе қазақстандықтардың кәрілік шағында лайықты табыс көзіне ие болуын қамтамасыз етеді. Жарнаның көбеюі жұмыс берушілер үшін қосымша шығын болғанымен, ол қызметкерлердің әлеуметтік тұрақтылығын арттыруға бағытталған инвестиция ретінде бағаланады.