Қазақстанда балалар мен жасөспірімдер спортын дамытудың жаңа кезеңі басталды. Туризм және спорт министрлігі спорт мектептерін қаржыландырудың мүлдем жаңа жүйесіне көшетінін жариялады, – деп хабарлайды 7-su.kz ақпараттық порталы.
Мемлекет басшысының бұқаралық спортты, әсіресе өскелең ұрпақ арасында спорттық инфрақұрылымды жақсарту туралы тапсырмасы аясында ауқымды заңнамалық өзгерістер әзірленді. Бұл қадам еліміздегі спорт саласын басқарудың тиімділігін арттырып қана қоймай, әрбір жас спортшының дайындық сапасын жаңа деңгейге көтеруге бағытталған. 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енген бұл өзгерістер бүкіл ел аумағындағы Балалар мен жасөспірімдер спорт мектептеріне (БЖСМ) тікелей әсер етеді.
Жан басына шаққандағы қаржыландыру деген не?
Осы уақытқа дейін спорт мектептері «сметалық қаржыландыру» жүйесімен жұмыс істеп келді. Бұл жүйеде қаражат нақты жетістіктерге немесе спортшылардың санына емес, жалпы мекемені ұстап тұруға (коммуналдық шығындар, ғимаратты жөндеу және т.б.) бөлінетін. Ал жаңадан енгізілген «жан басына шаққандағы нормативтік қаржыландыру» жүйесі ақшаның әрбір баланың қажеттілігіне сай жұмсалуын қамтамасыз етеді.
Жаңа жүйенің тиімділігін сандармен салыстырып көрейік:
-
Бұрын (сметалық жүйе): Бір спортшыға жылына орта есеппен 233 мың теңге жұмсалатын.
-
Қазір (жан басына шаққандағы жүйе): Бір спортшыға бөлінетін қаражат 415 мың теңгеге дейін өседі.
Бұл қаражаттың артуы спорт мектептеріне заманауи құрал-жабдықтар сатып алуға, спорттық киім-кешекпен қамтуға және жас таланттардың халықаралық жарыстарға жиірек шығуына жол ашады.
Сапаны бақылау: Аккредиттеудің маңызы
Қаржыландыруды көбейтумен қатар, спорт мектептеріне қойылатын талаптар да күшейтіледі. Министрлік БЖСМ-дерді аккредиттеуге қойылатын жаңа ережелерді бекітті. Бұл дегеніміз – кез келген спорт мектебі мемлекеттен ақша алмас бұрын өзінің материалдық-техникалық базасын, жаттықтырушылар құрамының біліктілігін және оқу-жаттығу бағдарламасының сапасын дәлелдеуі тиіс. Бұл шара саладағы «өлі жандар» мәселесін шешіп, тек нақты жұмыс істейтін секциялардың дамуына мүмкіндік береді.
Бюджет және іске асыру тетіктері
Саланы мұндай ауқымды қаржыландыру жергілікті бюджеттерге қосымша салмақ түсіретіні анық. Алайда, бұл шығындар Республикалық бюджеттік комиссия тарапынан толық қолдау тапты. Қажетті қаражат өңірлердің бюджеті есебінен бөлінеді, бұл жергілікті биліктің өз аймағындағы спорттың дамуына тікелей жауапты болуына септігін тигізеді.
Туризм және спорт министрлігі бұған дейін сметалық жүйемен жұмыс істеп келген соңғы мемлекеттік орган болған еді. Енді бұл жүйеден бас тарту – спорттағы жемқорлық тәуекелдерін азайтып, қаржының ашықтығын қамтамасыз етудің кепілі.
Ата-аналар мен жас спортшылар үшін пайдасы
Бұл жаңалықтың қарапайым халық үшін пайдасы орасан зор. Егер бұрын көптеген ауылдық немесе қалалық спорт мектептерінде жабдықтардың ескіруі немесе жарыстарға баруға қаражаттың жоқтығы өзекті мәселе болса, енді әрбір балаға бөлінетін 415 мың теңге бұл түйткілдерді шешуге тиіс. Конструктивті журналистика тұрғысынан қарасақ, бұл тек мемлекеттік шығын емес, ұлт саулығына салынған ең тиімді инвестиция.
Спорт мектептерінің материалдық базасы жақсарған сайын, балалардың кәсіби спортқа деген ынтасы артады. Бұл өз кезегінде болашақта Олимпиада және әлем чемпиондарының жаңа шоғырын тәрбиелеп шығаруға берік негіз болады.
