Олимпиада ойындарына қатысып жатқан әр мемлекеттен бір легионерді жолықтыруға болады. Бұл тізімнен санаулы ғана мемлекеттің аман шығатындығын да білеміз. Сапалы легионер бір елдің абыройын асырып, туын биіктетіп, Гимнін шырқатып жатады. Бұл үрдіс қаншалықты дұрыс?
Волейбол жанкүйерлерінің ерекше ықыласына бөленген Түркияның қыздар құрамасының әр ойыны өз алдына бір драма. Жартылай финалда Италияға қауқар көрсете алмады демесеңіз, қалған ойындардың барлығында қарсыластарын қоғадай жапырды. Сол құрамада әр ойында белсенділік танытып жүрген 24 жастағы Мелисса Варгасты кез келген көрермен ерекше атап өтеді. Ал сол Варгас Куба құрамасындағы алғашқы ойындарының бірін 2015 жылы 16 жасында Қазақстан құрамасына қарсы өткізіп еді (біздің қыздар 3:2 есебімен жеңген). Кейін «Фенербахчеге» ауысып, 2021 жылы Түркия президенті Эрдоғанның қолынан құжат алған қыз бүгінде құраманың басты ойыншысына айналды. Қазақстан да кейінгі жылдары бірнеше спортшыға азаматтық берді. Бірақ, солардың көбісі бір турнирден кейін ұлттық құрамаға алынбады, қалғандары әлі алаңға да шықпады. Ал волейболдан 2008 жылы ғана Олимпиадаға қатысқан Қазақстан құрамасы кейін іріктеудің І-ші, ІІ-ші кезеңінен қайтып жүр. Бұл жағдайды саралап та, табалап та жазуға болады. Өте өкінішті. Азаматтық беру жөнінде шешім қабылдағандарды жауапқа тарту керек те шығар. Өзі қалап алдырған ойыншысы Ұлттық құраманың өсуіне, жақсы нәтиже көрсетуіне ат салыспаса қажеті қанша?
Париж Олимпиадасында көпшіліктің қызу талқысына түсіп, ерекше көрінген Қазақстан құрамасындағы легионер – Нора Джеруто (Найробиден келген). Іріктеуден өткен 15 желаяқтың ішінде 9:24.69 уақытын көрсетіп, финалдық кезеңге 14-ші болып өтті. Ал финалда 9:08.97 уақытын көрсетіп, 9-орын алды. Алтын алған 24 жастағы бахрейндік Уинфред Явидің көрсеткіші – 8:52.76 (Олимпиада рекорды). Нора 2022 жылы Әлем чемпионы болғанда 8:53.02 уақытын көрсеткен еді. Одан кейін декреттік демалыс алды, допинг үшін басы дауға қалды. Олимпиадаға қатысу құқығына соңғы іріктеу турнирінде ие болды. Ал Олимпиада алдында дәрігерлер бронхит деген диагноз қойып, жарысқа қатысуға рұқсат бермеген әйгілі теннисші Елена Рыбакинаның да (Ресейден келген) бұл іс-әрекетін көпшілік түсінбеді.
Қазақ спортының тарихында Олимпиада ойындарынан жүлде әкелген легионерлер баршылық. Алайда олардың басым көпшілігі елден жырақта, бүгінде Қазақстанды ұмытқан. Грек-рим күресінде қаулап кеткен балуандардың санаулысы ғана елімізге сіңді. Сондықтан да болар Демеу Жадыраевтың, Нұрбақыт Теңізбаевтың жүлдесі қазақ үшін ерекше ыстық. Ал Лондонда (2012 жыл грек-рим күресі 84 келі) қола алған Даниял Гаджиев, Бейжіңде көрінген Таймұраз Тигиев (2008 жылы күміс алды, артынша допинг анықталып, 2016 жылы жүлдесін қайтарды), Марид Мұтәлімов (2008 жылы еркін күрестен 120 келіде қола алды) сынды балуандардың жетістігі тек тарихта аты жазылғаны болмаса, халыққа жақын тарта алмады.
Серік ҚАНТАЙ
