Мұсылман жұрты үшін қасиетті ай – рухани тазару мен ішкі тәрбиеге бастайтын ерекше кезең. Бұл мүбәрак уақыт құлшылықпен қатар, ғасырлар бойы қалыптасқан ұлттық салт-дәстүрлермен біте қайнасып, қоғам өмірінде айрықша мәнге ие. Қазақ халқы үшін ораза айы – дін мен дәстүрдің өзара үйлесім тапқан айқын көрінісі.
Ислам діні қазақ даласына енген кезден бастап халықтың тұрмыс-тіршілігімен, әдет-ғұрпымен сабақтасып дамыды. Ораза ұстау, ауызашар беру, пітір садақа тарату сынды діни амалдар ұлттық болмыспен ұштасып, ел ішіндегі сыйластық пен бауырмалдықты арттырды. Халқымыз бұл парызды жеке адамның ғана міндеті ретінде қабылдамай, ауыл-аймақ болып атқарылатын ортақ рухани іс саналған.
Қасиетті кезеңдегі ауызашар беру – қазақтың қонақжайлық дәстүрінің жарқын үлгісі. «Қонақ келсе – құт» деген ұстаныммен ел ағайын-туысты, көрші-қолаңды дастарқан басына жинап, ауызбіршілікті нығайтқан. Мұндай басқосулар үлкеннің батасын алып, кішінің тәлім алуына жол ашқан тағылымды ортаға айналған.
Сондай-ақ осы айда мұқтаж жандарға қол ұшын созу, садақа беру, жетім-жесірге қамқор болу – халқымыздың ежелгі ізгі дәстүрлерімен үндес құндылықтар. Исламдағы қайырымдылық қағидалары қазақтың «жақсының жақсылығын айт, нұры тасысын» деген өмірлік ұстанымымен сабақтасып жатыр. Жасалған әрбір игі іс қоғамдағы мейірім мен жауапкершілік сезімін күшейтеді.
Ораза айы – сабыр мен өзін-өзі тәрбиелеудің мектебі. Бұл кезеңде адам нәпсісін тыйып, уақытты қадірлеуге, ішкі тәртіпке бейімделеді. Мұндай қасиеттер қазақы тәрбиенің де негізін құрайды. Ата-бабамыз ұрпақты жастайынан төзімділікке, ұстамдылыққа баулып, ар мен ұятты биік қойған. Осы тұрғыдан алғанда, қасиетті ай ұлттық тәрбиемен өзара үндеседі.
Қорытындылай айтқанда, бұл мүбәрак кезең – рухани құндылықтар мен ұлттық болмыстың тоғысқан айрықша уақыты. Ол қоғамды бірлікке, мейірімділікке, өзара құрметке үндеп, рухани тұтастықты нығайтады. Сондықтан ораза айы діни парыздарды орындаумен шектелмей, салт-дәстүрді дәріптеп, адамгершілік қасиеттерді жаңғыртатын тағылымды кезең ретінде бағаланады.
А. Жұмаш
«Жетісу облысының дін істері басқармасы» ММ
«Дін саласындағы мәселелерді зерттеу және
оңалту орталығы» КММ-нің маман-теологы
