Қазақстанда алдағы алты ай көлемінде ипотекалық несие мөлшерлемесінің арзандауы байқалуы ықтимал. Осы жылдың шілде айында баспана несиесінің жылдық сыйақы мөлшерлемесін 20 пайыз деңгейінде шектеу қарастырылып жатыр, – деп хабарлайды 7-su.kz ақпараттық порталы Stan.kz сайтына сілтеме жасап.
Жаңа ереже халыққа не береді?
Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі ұсынып отырған бұл бастама баспана несиесін халық үшін қолжетімді етуді көздейді. Қазіргі таңда мемлекет ипотеканың жылдық шекті пайызын 25 пайыздан 20 пайызға дейін түсіруді жоспарға алған.
Бұл өзгерістің қарапайым отбасы бюджетіне тигізер әсерін қаржыгер Бауыржан Ысқақ былайша түсіндіреді:
- Егер азаматтар 20 млн теңге көлеміндегі несиені 20 жылға 25 пайызбен рәсімдесе, ай сайынғы төлем 420-450 мың теңге шамасында болады.
- Мөлшерлеме 20 пайызға төмендеген жағдайда, ай сайынғы төлем 320-340 мың теңгеге дейін азаяды.
Яғни, әр отбасы айына шамамен 100 мың теңге үнемдеу мүмкіндігіне ие болады. Бұл – халықтың сатып алу қабілетін арттырып, әлеуметтік жағдайды жақсартуға бағытталған оң қадам.
Экономистер неге алаңдаулы?
Дегенмен, сарапшылар арасында бұл бастамаға күмәнмен қарайтындар да аз емес. Экономистердің пікірінше, пайызды жасанды түрде шектеу кері әсер беруі де ықтимал. Негізгі кедергілердің бірі – елдегі инфляция деңгейі мен Ұлттық банктің базалық мөлшерлемесі.
Қазіргі уақытта базалық мөлшерлеме 18 пайыз деңгейінде болғандықтан, екінші деңгейлі банктер ипотека пайызын 22 пайыздан төмендетуге құлықты емес. Экономист Жеңіс Шәріптің айтуынша, егер ипотека мөлшерлемесі мәжбүрлі түрде шектелсе, нарықтағы несие беру көлемі 30-40 пайызға азайып кетуі мүмкін. Себебі банктер үшін төмен пайызбен несие беру тиімсіз болып қалады.
Пәтер бағасы қымбаттай ма?
Тағы бір маңызды мәселе – сұраныс пен ұсыныс теңгерімі. Ипотека арзандаған жағдайда баспана алғысы келетін азаматтардың саны күрт артады. Ал сұраныстың артуы пәтер бағасының тағы 15 пайызға қымбаттауына әкелуі ықтимал.
Бұған дейін де мемлекет мөлшерлемені 20 пайызбен шектеуді бірнеше рет жоспарлаған еді. Алайда экономикалық факторлар мен базалық ставканың жоғары болуы бұл бастаманы жүзеге асыруды кейінге қалдырып келеді. Десе де, құрылыс компанияларымен бірлескен жаңа бағдарламалардың пайда болуы нарыққа жаңа серпін беруі мүмкін.
