Бейсен Құранбек атындағы Журналистер үйінде Жетісу облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің өкілдері 2025 жылдың қорытындысы бойынша кедендік бақылау нәтижесін жариялады.
Брифинг барысында өткен жылы тәуекелдерді басқару жүйесінің ұсынымымен 3 302 кедендік тексеру жүргізілгені айтылды. Нәтижесінде 2 777 құқық бұзушылық анықталып, тексерулердің тиімділігі 84 пайызды құрады. Мемлекет бюджетіне кедендік төлемдер мен салықтар бойынша 660,1 млн теңге қосымша есептелді, сонымен қатар 2,9 млн теңге көлемінде әкімшілік айыппұл салынды. Бір құқық бұзушылыққа шаққандағы орташа қосымша есептеу сомасы 238 мың теңгені құрады.
Департаменттің мәліметінше, кедендік тексеру тәуекелдерді басқару жүйесі, инспекциялық тексеру кешендерінің деректері және құқық қорғау органдарынан алынған ақпарат негізінде жүргізіледі. Тексеру барысында тауарларды толық өлшеу, жүк орындарын ашып қайта санау жүзеге асырылады. Біртекті тауарлар тасымалданғанда ішінара түсіруге рұқсат бар, ал үйінді, төгіп немесе құйып тасымалданатын жүктерге, халықаралық ұйымдарға арналған тауарларға және арнайы режимдегі жүктерге түсіру жүргізілмейді.
Жетісу облысы бойынша кедендік әкімшілендіру басқармасының бөлім басшысы Фархат Исаев тексерудің ерекшеліктерін түсіндірді:
– Кедендік тексеру – тауарларды толық түсіру, жүк орындарын ашып қайта санау сияқты кешенді процесс. Автокөлік арқылы тасымалданатын жүктерді тексеру 2-3 күнге созылады, ал теміржол көлігінде арнайы құралдар арқылы әрбір состав 1-2 күнде тексеріледі.
Қазіргі инспекциялық кешендер (ИДК) тауарларды ашпай-ақ қораптардағы кейбір ерекшеліктерді анықтайды. Мысалы, тек аяқ киім жүктері тасымалданатын көлікте басқа зат болса, жүйе автоматты түрде күдік туғызады. Дегенмен, ешбір құрылғы 100 пайыз контрабанданы көре алмайды – нақты шешімді тексеруші қабылдайды.
Кейбір тауарлар, мысалы, Қытайдан кіретін бір бөлігі, ЕАЭО-ға мүше мемлекеттерге рұқсат етілмейді. Мұндай жағдайларда алдын ала ескерту жүйесі бар: ресми сайттарда тыйым салынған тауарлар тізімі жарияланған, – деді Исаев.
Кедендік тексеру толық бейнетіркеуге алынады. Заң бұзушылық анықталған жағдайда Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекс бойынша шара қолданылады. Егер залал 43,2 млн теңгеден асса, материалдар Экономикалық тергеу департаментіне жолданады.
Көрсеткіштер бойынша Жетісу облысы республика көлемінде алдыңғы қатардан көрінді.
Аяулым Шынгаева
