Бүгінде әлеуметтік желіде өзін психолог, коуч, мотивациялық спикер ретінде таныстыратын адамдар көп. Олардың арасында кәсіби білімі мен тәжірибесі бар мамандар да, арнайы даярлығы жоқ кеңес берушілер де кездеседі.
Жастық шақ – адамның өзін іздейтін, болашағын жоспарлайтын кезең, бірі мамандық таңдайды, бірі алғашқы жұмысын бастайды, енді бірі қарым-қатынас мәселесімен бетпе-бет келеді. Осындай уақытта адамның ішкі сенімі төмендеп, бастапқы қадамдарын күдікпен басады, бұл сол сәтте үміт сияқты көрінуі мүмкін. Адамда үміт пен сенімнің шеті де менде, «осы курстан кейін өмірің өзгереді» деген сөздерге алданып қалатыны сондықтан. Мысалы, ұзақ уақыт бойы мазасызданып жүрген адамға «өзіңді қолда ал» деу оңай. Бірақ оның не себепті мазасызданып жүргенін анықтау, уақытын түсіну және тиісті көмек көрсету асығыстыққа құрмайды.
Кейбір жалған кеңес берушілердің жұмыс тәсілі де осы сенімге құрылады. Алдымен тегін контент арқылы аудитория жинайды. Келесі кезеңде, марафон, курс немесе арнайы бағдарлама ұсынады. Адамға қызметтің бағасы емес, нәтижесі маңызды. Масса – адамға жалған үміт беру: «100 пайыз нәтиже», «бір аптада өмірің өзгереді», «миллионер болудың курсы» тек осы әдісте» деген сөздер кәсіби кеңестерден гөрі жарқыраған, тартымды көрінеді. Шын мәнінде өмірде әр адамның мәселесі әртүрлі, мақсат, талғамы әртүрлі. Сол себептен барлығына бірдей әсер ететін дайын формула болуы мүмкін емес.
Психологиялық көмекке әлеуметтік желіден бірнеше минуттық видео көру арқылы жазылу немесе кеңес алу да кейде кері әсерін тигізуі мүмкін. Адам өзінің мәселесін «мен ғана қиналам» деп қабылдауы мүмкін. Адам өз мәселесін «менде ғана бар» деп ойламауы керек, кәсіби маманға жүгіну кезінде қысылмауы тиіс. Сонымен бірге, кәсіби көмекке жүгінгісі келсе, ең алдымен сол маманның дипломына, сертификатына назар аудару керек. Адамның диплом, сертификатын қарағанда оның авторлық мақалалары бар ма? Кәсіби тәжірибесі бар ма? Қандай бағытта жұмыс істейді? Адамдарға қандай дерекке сүйеніп шешім айтар? Осы сұрақтардың жауабы маңызды.
Қазіргі әлеуметтік желінің тағы бір ерекшелігі визуализацияға, иллюзияға негізделгенін ұмытпауымыз керек. Көп қаралым, мыңдаған жазылушы, адам түскен бейне немесе сенімді сөйлеу маманның кәсібилігін білдірмейді. Керісінше, жастардың ақпаратты сүзгіден өткізе білуі маңызды.
Психологияға қызығу деген жақсы. Өз эмоциясын түсінуге, өзін дамытуға ұмтылу – бұл қажетті қадам. Бірақ бұл жолда кез келген ақпаратты ақиқат деп қабылдамау керек. Өйткені кейде адамның ішкі бағыттан адасуына, теріс жолға түсуіне себеп болуы мүмкін. Жастардың психологиялық сауаттылығы артқан сайын жалған кеңес берушілердің ықпалы азаятыны да заңдылық. Ол үшін ақпаратты тексеру, ақиқат пен жасандылықты ажырата білу, өзіңді дамытуда іздену, білімді мамандарды іздеу маңызды. Бастысы, адамның ішкі жан дүниесіне қатысты мәселені жеңіл қарамау. Себебі экрандағы бір минуттық видео кез келген адамның мәселесін шешпейді, адамның тағдырын бірнеше секундтық видео шешпейді. Ал психологиялық қабылдау өзін қабылдаудан десе соған сенеді. Ал психологтың қабылдауын ойын сияқты көріп, адамға қаншалықты жауапкершілікпен қарайтынын білу маңызды.
Айгерім АМАНЖОЛҚЫЗЫ
