Қазақстанда киберқылмыстың жаңа толқыны белең алып жатыр. Соңғы уақытта алаяқтар қарапайым азаматтарды ғана емес, мекеме қызметкерлерін де құрығына түсірудің айлалы әдістерін ойлап тапты. Олар енді өздерін ірі компания директорлары, жоғары оқу орындарының ректорлары немесе мемлекеттік орган басшылары ретінде таныстырып, адамдарды алдауға көшкен, – деп хабарлайды 7-su.kz ақпарат порталы.
Алаяқтық схемасы қалай жұмыс істейді?
Қылмыскерлер психологиялық айла-тәсілдерді шебер меңгерген. Олардың әрекет ету алгоритмі негізінен мынадай қадамдардан тұрады:
- Жалған аккаунттар мен нөмірлер: Олар мессенджерлерде (WhatsApp, Telegram) мекеме басшысының суреті мен аты-жөнін пайдаланып, жалған профиль ашады.
- Шұғыл тапсырма: «Басшы» атынан хабарласқан адам деректердің сыртқа жайылып кеткенін немесе тексеріс жүріп жатқанын айтып, қызметкерді үрейлендіреді.
- Құпиялылықты сақтау: Бұл ақпаратты ешкімге айтпауды қатаң ескертеді. Бұл құрбанның жақын адамдарымен немесе әріптестерімен ақылдасуына мүмкіндік бермеу үшін жасалады.
- «Қауіпсіз» шот: Артынша «құқық қорғау органының өкілі» хабарласып, жиналған қаражатты сақтап қалу үшін оны «қауіпсіз» деп аталатын шотқа аударуды талап етеді.
Заманауи технологиялар қылмыскерлер қызметінде
Ішкі істер министрлігінің мәліметінше, алаяқтар тек мәтіндік хабарламамен шектелмейді. Олар телефон нөмірін алмастыру (spoofing) және дауысты ЖИ көмегімен өзгерту технологияларын белсенді қолданады. Бұл тәсілдер тіпті ең сақ деген азаматтардың өзін жаңылыстыруы мүмкін. Ақша қолды болғаннан кейін қылмыскерлер байланысты бірден үзіп, ізін суытады.
Өзіңізді қалай қорғауға болады?
Бұл мәселенің шешімі – цифрлық гигиена мен сауаттылықта. Егер сізге «басшыңыз» хабарласып, қаржылық мәселелер бойынша күмәнді тапсырма берсе, мына ережелерді есте сақтаңыз:
- Байланысты тоқтатыңыз: Егер әңгіме ақша аудару немесе банк деректерін беру туралы болса, бірден тұтқаны қойыңыз.
- Ақпаратты тексеріңіз: Басшыңыздың ресми нөміріне өзіңіз хабарласып немесе жұмыс орнында бетпе-бет кездесіп, жағдайды анықтаңыз.
- Ешқашан ақша аудармаңыз: Есіңізде болсын, мемлекеттік органдар немесе банк қызметкерлері телефон арқылы ақшаны «қауіпсіз шоттарға» аударуды талап етпейді.
Егер сіз немесе жақындарыңыз алаяқтардың құрығына түсіп қалсаңыз, дереу 102 нөміріне хабарласып, құқық қорғау органдарына арыздануыңыз қажет. Сіздің қырағылығыңыз – қаражатыңыздың қауіпсіздігінің кепілі.
