Қазақстанда қаржылық тұрақтылыққа жетудің 5 тиімді жолы

Көп жағдайда ақша «қолдың кірі» деп саналса да, оның өмір сапасын арттырудағы рөлін жоққа шығару қиын. Байлық бәрін шешпесе де, көптеген түйткілдің түйінін тарқатуға көмектесетіні анық. Жүйелі қаржылық жоспарлау мен қарапайым дағдыларды меңгеру арқылы кез келген отбасы қаржылық қауіпсіздік пен ауқаттылыққа қол жеткізе алады, деп хабарлайды 7-su.kz желілік басылымы.

1. Бюджет жүргізіп, нақты мақсат қойыңыз

Ең алдымен, ай сайынғы табысты үш санатқа бөліп жоспарлаңыз:
– Міндетті шығындар (тұрмыс, коммуналдық төлемдер),
– Ерікті шығындар (сауық, демалыс),
– Жинақ.

Табыстың кемінде 10 пайызын (мүмкіндігінше 20%) тұрақты түрде жинақ шотына аударуды әдетке айналдырған жөн. Бұл үшін банк қосымшаларында «автотөлем» қызметін пайдалану өте ыңғайлы.

2. Қауіпсіздік жастығы: үш айлық резерв

Күтпеген жағдайлардан сақтану үшін кем дегенде үш айлық шығын көлеміндегі қаражатты бөлек депозитте сақтау ұсынылады.

Қазақстанның депозиттерге кепілдік беру қоры (KDIF) арқылы қорғалатын жинақ депозиттері жылына 17%-ға дейін табыс ұсынады. Мәселен, Kaspi Bank 2024 жылдың ақпанында дәл осындай мөлшерлемемен жаңа өнім ұсынған болатын.

3. Баспана – ұзақ мерзімді мақсат

«Отбасы банкінде» арнайы шот ашып, үш жыл ішінде үй құнының жартысын жинау арқылы 3,5–5% мөлшерлемемен ипотека рәсімдеуге болады. Сонымен қатар мемлекет тарапынан 20% көлемінде премия (жыл сайын 200 АЕК-ке дейін) беріледі, бұл бастапқы жарнаны тезірек жинауға көмектеседі.

4. Қарапайым инвестиция: құнды қағаздар мен акциялар

Ұзақ мерзімге арналған артық қаражатты МЕОКАМ немесе МЕУКАМ мемлекеттік облигацияларына, сондай-ақ KASE қор биржасындағы тұрақты дивиденд төлейтін ірі компаниялардың акцияларына салуға болады.

Жаңадан бастаушылар үшін индекс-ETF құралдарын шағын көлеммен сынап көру – тәуекелі аз әрі үйренуге тиімді әдіс.

5. Қымбат несиеден арылыңыз

30%-дан жоғары мөлшерлемемен берілетін тұтынушылық несиелер қаржылық өсімге кедергі келтіреді. Алдымен осындай қарыздарды жабуға көңіл бөліп, тек содан кейін инвестицияға бет бұрған жөн.

Қазіргі уақытта Қазақстандағы базалық мөлшерлеме – 16,5%. Сондықтан арзан қайта қаржыландыру ұсыныстарын жіті бақылап отырған абзал.

Қаржылық тұрақтылықтың бес тірегі:

Тәртіп – табыстың белгілі бөлігін жинаққа автоматты түрде аударыңыз.
Қорғаныс – үш айлық шығынға тең резервті бөлек депозитте ұстаңыз.
Мақсат – тұрғын үй секілді ірі жоспарлар үшін ұзақмерзімді жинаққа ертерек кірісіңіз.
Өсім – артық қаражатты құнды қағаздар арқылы көбейтіңіз.
Қарызды басқару – қымбат несиелерді азайтып, қаржылық еркіндікке жол ашыңыз.