12 сәуір күні атап өтілетін Ғарышкерлер күні Қазақстан үшін тек тарихи дата ғана емес. Аталған мереке – ұлттық технологиялық егемендіктің нығаюы мен ғарыш державасына айналу жолындағы маңызды белес. Елдің жұлдыздарға апарар жолы 1991 жылы Тоқтар Әубәкіровтің ұшуынан басталып, қазіргі жоғары технологиялық экспортқа дейінгі ауқымды кезеңді қамтиды, – деп хабарлайды 7-su.kz ақпараттық порталы.
Тарихи тұлғалар мен алғашқы қадамдар
Қазақстанның ғарыш шежіресі аты аңызға айналған Байқоңыр айлағымен тығыз байланысты. Тоқтар Әубәкіров 1991 жылы «Союз ТМ-13» кемесімен ұшып, Арал экологиясы мен биотехнология саласындағы зерттеулерге негіз қалады. Талғат Мұсабаев – үш мәрте ғарышқа аттанып, ашық ғарышта болу ұзақтығы бойынша әлемдік рекордтар орнатқан тұлға. Айдын Айымбетов 2015 жылы Халықаралық ғарыш станциясында кулондық кристалдармен күрделі физикалық тәжірибелер жүргізді.
Индустриялық серпіліс пен экспорттық әлеует
Қазіргі уақытта Қазақстан тек ғарышкерлер ұшыратын ел ғана емес, спутник құрастыратын орталыққа айналды. Астанадағы Ғарыш аппараттарын құрастыру сынау кешені – Орталық Азияда теңдесі жоқ нысан. Қазақстандық инженерлер Конго мен Нигерия үшін Жерді қашықтан зондтау жүйелерін дайындауға тапсырыс алды. Түркі мемлекеттері ұйымымен бірлесіп OTS-Sat технологиялық спутнигі жобалануда. Технологиялық тәуелсіздік шеңберінде отандық метеорологиялық зымырандарды әзірлеу жұмыстары жүріп жатыр.
Экономикалық тиімділік пен күнделікті өмір
Ғарыш технологиялары ел экономикасына миллиардтаған пайда әкелуде. Соңғы бес жылда мониторинг қызметтерінен түскен жиынтық әсер 977 млрд теңгеге жетті. KazSat жүйесі – байланыс пен телехабар таратуды қамтамасыз етіп, 120 млрд теңгеден астам қаражатты ел ішінде қалдыруға мүмкіндік берген жоба. Starlink жүйесі арқылы 1000 ауыл мектебі интернетке қосылды, ал ЭВАК жүйесі жол қауіпсіздігін күзетуде.
Болашаққа көзқарас пен жаңа миссиялар
Қазақстан NASA-ның DART сияқты жаһандық миссияларына қатысып, алыс ғарышты бақылауда. Қазақстандық ай маңы телескопын құру жоспарлануда. 2026 жылы «Бәйтерек» жобасы аясында «Союз-5» зымыраны сынақтан өтпек. QAZCOSMOS бақылау алаңын ашу арқылы Байқоңырдың туристік әлеуеті арта түседі. Аталған жетістіктер – тарихи мұра мен цифрлық өркениеттің тоғысуы.
