Жаркент қаласындағы «Жауынгерлік Даңқ» музейінің мұрағаттар қоры жақында тағы бір құнды құжаттармен, 19 ғасырда Уфа қаласында басылып шыққан Құран кітаппен толықты. Бұл құнды мұра Жаркент өңірде өмір сүрген дін қызметшісі Үмбетқұл Мамайұлының шөбересі, ардагер ұстаз Тоқтасынның жанұясында сақталыпты. Имам ұрпақтары бабаның көзіндей көрген Құран және өздеріне бейхабар араб қарпімен өрнектелген құжаттарды өңір тарихына пайдасы тиер деген ниетпен мұражайға тапсыруды жөн санаған.
Мұражай ұжымы бұл құжаттарды қунышпен қабылдады. Шараға мектеп оқушылары, өңір өнерпаздары, көнекөз қариялар да қатысты. Әдеби-сазды жиын сән-салатанатпен өтті. Сөз алдымен Үмбетқұл имаманың шөбересі, зейнеткер ұстаз Тоқтасын Ибрайымқұловқа берілді. Ол атасының жас кезінде жергілікті молда мектебінен сауат ашып, ер жете келе Бұқара қаласындағы Көкіл-таш медресесінде білімін жетілдіріп, Жаркент өңіріндегі Қожан болыстығында мешіт имамы болғанын, Кеңес өкіметі орнаған соң қызыл саясаттың қуғын-сүргініне ұшырып, әулетімен қытай жеріне ауғанын әңгімеледі. Қолдарындағы Құран кітап пен араб қарпімен жазылған құжаттардың сандық түбінде сақталғанан гөрі тарихи дерек ретінде мұражайда ел игілігіне бергені жөн екенін айтып, музей директоры Қали Ибрайымжановқа табыстады. Сонымен бірге, Үмбетқұл имамның қолдан салынған портретін де мұражайға берді.
Жиынға арнайы шақырылған Алтыүй ауылындағы мешіт имамы, араб тілі мен жазба өнерінің білгірі Қанатқазы Манапұлы оқыла-оқылы әбден тозығы жеткен көн мұқабалы Құран осыдан екі ғасыр бұрын Уфа қаласында басылғанын, оның өткен ғасырдың басында Уфа қаласында ұйымдастырылған Еуропа мен Азиядағы дін қызметшілерінің құрылтайында шағатай тілінде шығарылған газетпен бірге Үмбетқұл Мамайұлының қолына берілгенін атап өтті. Сонымен қатар имамның діни білімі Ресей орталық мұсылмандар діни басқармасының біліктілік сынағынан жоғары деңгейде өткені, арнайы хаттама көрсетілгенін тәржімалап түсіндірді. Бұл құжаттар хижраның 1345 жылы 17 шаған айында, яғни 1927 жылы 20 ақпанда берілген екен. Өкінішке орай осындай марапаттар алып келген Үмбетқұл Мамайұлын 1929 жылы жергілікті кеңес билігі отбасымен түгел қудалап, ешқандай сайлауға қатысуға құқы жоқтығы жөнінде қаулы шығарған. Осы жылы күзде Үмбетқұл әулетімен қытай жеріне, қоныс аударған екен.
Мұражайдағы жиында зейнеткер Айдаржан Нүсіпов, «Жауынгерлік Даңқ» музейінің директоры Қали Ибрайымжанов сөз сөйлеп, ел ішінен табылып, халықтың игілігіне берілген құжаттар мен көне қолданбалы бұйымдар, тарихи мұрағаттардың мұражай қорын байытатынын, сондай экспонаттар мұнда келушілердің қызығушылығына себеп болатынын жеткізді. Шара аясында құнды жәдігермен мұражай қорын байытқан Үмбетқұл имамның ұрпақтарына ризашылықпен алғыс айтылды.
Мырзағали Нұрсейіт
