Таяу Шығыстағы саяси ахуалдың шиеленісуі әлемдік энергия ресурстары нарығына тікелей әсер етіп, қара алтын бағасын соңғы үш жылдағы рекордтық деңгейге көтерді. Ирандағы әскери іс-қимылдар салдарынан мұнай құны шамамен 20%-ға өсіп, 2022 жылғы көрсеткіштерді жаңартты, – деп хабарлайды 7-su.kz ақпараттық порталы Kazinform сайтына сілтеме жасап.
Нарықтағы дүрбелең: Сандар не дейді?
Дүйсенбі, 9 наурыз күні сауда басталған сәтте Еуропа нарығындағы негізгі көрсеткіш – Brent маркалы мұнайдың фьючерстері бірден қымбаттап, барреліне (159 литр) 111,04 долларға дейін жетті. Салыстырмалы түрде айтсақ, осыдан он күн бұрын ғана, яғни 28 ақпанға дейін мұнай бағасы 70 доллар төңірегінде тұрақтаған болатын.
Америкалық West Texas Intermediate (WTI) маркалы мұнайы да қалыс қалмады. Оның бағасы 16,8%-ға артып, 106,17 долларға дейін көтерілді. Бұл – соңғы жылдардағы ең ірі секірістердің бірі.
Ормуз бұғазы: Стратегиялық нүкте неге маңызды?
Сарапшылардың айтуынша, бағаның мұншалықты шарықтауына Ормуз бұғазының жабылу қаупі басты себеп болып отыр. Аталмыш су жолы неліктен соншалықты маңызды?
-
Әлемдік тасымал: Жер шарындағы барлық мұнай экспортының 20%-ы осы тар бұғаз арқылы өтеді.
-
Газ жеткізу: Бұл бағыт тек мұнай емес, сұйытылған табиғи газды (әсіресе Қатардан) тасымалдау үшін де өте маңызды.
-
Қауіп деңгейі: Егер бұғаз ұзақ уақытқа жабылса, әлемдік нарықта энергия тапшылығы туындауы мүмкін.
Мұнай инфрақұрылымына соққы
Жағдайдың ушығуына 7 наурыз күні Израиль тарапынан Иранның энергетикалық нысандарына жасалған әуе соққылары түрткі болды. Тегеран маңындағы бес маңызды нысан зақымданған соң, Иран билігі Парсы шығанағындағы басқа да мұнай өндіруші елдердің инфрақұрылымына соққы беруі мүмкін екенін ескертті. Ислам революциясы сақшылар корпусының өкілдері:
«Егер мұнай бағасының 200 доллардан асқанын көргілеріңіз келсе, бұл ойынды жалғастыра беріңіздер», – деп мәлімдеме жасады.
АҚШ-тың әрекеті және Ресей мұнайы
Жаһандық нарықты тұрақтандыру үшін АҚШ әкімшілігі жедел шаралар қабылдауға мәжбүр. Мәселен, Вашингтон ресейлік мұнайға салынған санкцияларды уақытша жеңілдетіп, Үндістан зауыттарына танкерлерге тиелген шикізатты сатып алуға 30 күндік рұқсат берді. Бұл қадам нарыққа мұнай ағынын сақтап қалу үшін жасалып отыр.
Мұнай бағасының өсуі Қазақстан сияқты экспорттаушы елдер үшін бюджетке түсетін табыстың артуына әкелгенімен, жанармай мен басқа да тауарлардың қымбаттауына себеп болуы мүмкін. Сондықтан жаһандық саясаттағы бұл өзгерістер әрбір азаматтың қалтасына әсер ететін маңызды фактор.
