Қазақстанда ипотекалық несие рәсімдеу тәртібіне елеулі өзгерістер енгізу жоспарлануда, соған сәйкес тұрғын үй несиесінің пайыздық мөлшерлемесі тікелей бастапқы жарна көлеміне байланысты белгіленбек, – деп хабарлайды 7-su.kz ақпараттық порталы.
Ұлттық банк пен Қаржы нарығын реттеу агенттігі ұсынған жаңа тәсіл бойынша, азаматтар үй құнының қаншалықты көп бөлігін алдын ала төлесе, банк беретін несиенің жылдық пайызы соғұрлым төмен болады. Мәселен, егер сатып алушы пәтер бағасының 30% көлемін бірден өтейтін болса, ол үшін ипотека ставкасы 10-15% маңайында бекітілуі мүмкін.
Бұл бастама банктер үшін несие қайтарылмау қаупін азайтуға, ал қарыз алушылар үшін ай сайынғы төлем жүктемесін жеңілдетуге бағытталған. Қазіргі уақытта «Отбасы банк» жүйесіне иек артып отырған мыңдаған қазақстандық үшін бұл жаңалық үлкен үміт сыйлады. Дегенмен, сарапшылар бұл өзгерістің екінші жағы да бар екенін алға тартады.
Экономист Жангелді Шымшықовтың пікірінше, жарна көлемін арттыру әлеуметтік осал топтардың баспаналы болу мүмкіндігін шектеуі мүмкін. Оның пайымдауынша, бастапқы жарнасы 30% деңгейіне жетпейтін азаматтар үшін ипотека ставкасы 25% немесе одан да жоғары болып бекітілуі ықтимал. Бұл жағдайда 10% жарнаны жинаудың өзі мұң болып отырған халық үшін үй алу қолжетімсіз арманға айналуы мүмкін.
«Бұл қадам халықтың емес, көбіне құрылыс компаниялары мен банктердің мүддесін қорғауға бағытталғандай көрінеді. Баспананы шынайы қолжетімді ету үшін бастапқы жарнаны 5% деңгейіне дейін түсіру қажет», – дейді маман.
Мәселенің шешімі ретінде мамандар мемлекеттік бағдарламаларды саралауды ұсынады. Тұрғын үй нарығындағы тұрақтылықты сақтау үшін мынадай қадамдар маңызды:
-
Дифференциалды тәсіл: Алғаш рет үй алып жатқан жас отбасылар мен әлеуметтік топтар үшін төмендетілген жарна мен жеңілдетілген ставкаларды сақтау.
-
Тұрғын үй құрылыс жинақ жүйесін дамыту: Азаматтардың ақша жинау мәдениетін ынталандыру арқылы нарықтық ипотекаға біртіндеп көшу.
-
Нарықты ашық ету: Банктер арасындағы бәсекелестікті арттырып, тұтынушыға таңдау мүмкіндігін беру.
Қазақстанда ипотекалық мөлшерлемелерді қайта қарау процесі 2027 жылы толық күшіне енбек. Қазіргі уақытта жауапты органдар құжаттың егжей-тегжейлі нұсқасын дайындап жатыр.
