Әлемнің дамыған мемлекеттері атом энергиясын қолданатыны белгілі. Қазақстанда да бейбіт мақсатта пайдаланатын атом стансыларын салу халық талқысына салынуда. Негізі бізде де салынса, өнеркәсіпті жақсартуға септігін тигізетіні анық. Дегенмен оған үлкен инвестиция мен біраз уақыт қажет. Мұндай инфрақұрылымдық жоба елдің дамуына мол мүмкіндік туғызады.
Күн өткен сайын электр қуатының тапшылығын сезініп келе жатқан елімізде атом электр стансысын салған жөн деп ойлаймын. Өйткені Қазақстан уран қоры бойынша әлемде екінші орында тұр. 1 келі уран 100 тонна көмір немесе 60 тонна мұнайға тең энергия шығарады.Ұзақ жыл тәулік бойы электр энергиясының максималды мөлшерін өндіре алады.
Атом электр стансысы экономикалық жағынан да, экологиялық жағынан да тиімді. Мұнда көмір жағатын стансылар сияқты көп шығын шықпайды. Дүниежүзілік ядролық қауымдастығының ақпаратына сүйенсек, газбен жұмыс істейтін 1000 МВт қуатқа ие электр стансысы атмосфераға жылына 13 мың тонна түтін шығарса, көмірмен жұмыс істейтін электр стансылары 165 тонна зиянды түтін шығарады. 1000 МВт қуатқа ие жылу электр стансысы жылына 8 миллион тонна оттегі жұтады екен. Атом электр стансысы оттегіні қажет етпейді. Зиянды түтін шығармайды.
Жылу электр станциясына көмір мен газ жеткізуге көп қаражат қажет болады. АЭС-ке қажетті уранды бір ғана жүк машинасымен әкелуге болады. Қолданылған отынды қайта өңдеп, пайдалануға да мүмкіндік бар. Сонымен бірге жаңа жұмыс орны ашылып, халық жұмыспен қамтылады. Салық түсімі артады. Жастар жаңа мамандықты меңгереді. Сол себепті елімізде АЭС салу қай жағынан болса да тиімді. АЭС құрылысына ең қолайлы орын ретінде Балқаш көліне жақын қоныс тепкен Алматы облысына қарасты Үлкен кентінің аумағы таңдалып отыр. Энергетика министрлігі орын таңдау бірнеше факторды ескере отырып қабылданғанын алға тартты. Бұл өңір жер сілкінісі және геологиялық құбылыстар, гидрометеорологиялық және гидрологиялық жағдайлар, болжамды су тұтыну көлемі, аймақтағы жануарлар мен өсімдіктерге әсері зерттеліп барып қарастырылып отыр. Үлкен ауылында жүзеге аспай қалған жылу электр стансысы жобасының алаңы бар. Кезінде инфрақұрылым жүргізілген. Кеңес одағы тарап кеткен соң жоба әрі қарай жалғасын таппаған. Сондықтан ауыл тұрғындарының көпшілігі басқа жаққа көшіп кеткен. Қалған тұрғындар өз беттерінше тіршілік етуде. Енді атом электр стансысының құрылысы жүріп, нысан пайдалануға берілсе, жарқын болашақта ауыл қайта жанданып қана қоймай, әлеуетінің де артатыны сөзсіз. Халық саны да молайып, келешекте қала мәртебесі беріліп қалуы да мүмкін. Ондағы жұрт та мұны жақсы түсініп, басым бөлігі мұндай мұмкіндікті жіберіп алғысы келмей, атом электр стансысының құрылысын қолдап отыр.
Серік Мұқанов,
«Аmаnаt» партиясының ардагері
