Қазақстанның құрылыс индустриясында жергілікті өндірісті қолдауға бағытталған мемлекеттік шаралар нақты нәтиже бере бастады. Ішкі нарықты қорғау және сапа бақылауын күшейту арқылы табиғи тастан жасалған бұйымдар өндірісінің көлемі айтарлықтай ұлғайды. 2025 жылдың қорытындысы бойынша елімізде гранит бордюр мен төсеме плиталарының шығарылымы 30 пайызға артты, – деп хабарлайды 7-su.kz ақпараттық порталы.
Өсімнің негізгі факторлары мен стандарттау
Сауда және интеграция министрлігінің мәліметінше, өндірістің мұндай қарқынмен өсуіне отандық кәсіпорындарды қолдауға бағытталған реттеушілік шаралар пакеті себеп болды. 2025 жылы үшінші елдерден тас өнімдерін әкелуге уақытша шектеу қойылуы нарықтағы сұраныстың қазақстандық өнім пайдасына қайта бөлінуіне ықпал етті.
Бұл саланың жүйелі дамуына 2020 жылы қабылданған ҚР СТ 3619 «Табиғи тастан жасалған бұйымдар. Жалпы техникалық шарттар» ұлттық стандарты берік негіз қалады. Құжат сапа мен қауіпсіздікке бірыңғай талаптар белгілеп, техникалық реттеудің базалық құралына айналды. Кейіннен 2023 жылы ғимараттар мен құрылыс материалдарының қауіпсіздігі туралы техникалық регламенттің қабылдануы міндетті сертификаттау мен сынақтар жүргізу талабын бекітті.
Нарықты қорғау және сапа бақылауы
2025 жылғы 2 қыркүйектегі № 342 бұйрық бойынша табиғи тастан жасалған брусчатка, бордюр және төсеме плиталарын шетелден әкелуге салынған тыйым отандық өндірушілер үшін үлкен мүмкіндік болды. Сонымен қатар нарықтағы сапасыз өнімдердің жолын кесу үшін «бақылау сатып алуы» рәсімі енгізілді. Электрондық сәйкестендіру актілерінің тізілімі арқылы өнімдердің заңдылығы мен сапасын қадағалау жеңілдеді.
Шикізат әлеуеті және экспорттық мүмкіндіктер
Қазақстанның тас өңдеу өнеркәсібі – серпінді дамып келе жатқан және экспортқа бағдарланған сала. Тәуелсіздік жылдарында елде гранит, мәрмәр мен травертин өңдейтін, заманауи жабдықтармен жарақтандырылған кәсіпорындар құрылды. Ұлттық статистика бюросының деректері бойынша:
-
Отандық өндіріс ішкі нарық қажеттілігінің 91 пайызын қамтамасыз етеді.
-
Қазіргі таңда «Даму» қорының қолдауымен жаңа кристалдық мәрмәр зауыты салынуда.
-
Қазақстандық табиғи тас өнімдері көршілес өңір елдеріне тұрақты түрде экспортталады.
Отандық тас өнімдері ірі инфрақұрылымдық және имидждік жобаларда қолданылып, өзінің жоғары сапасын дәлелдеп келеді. Мамандардың айтуынша, бұл бағыттағы жұмыстарды жалғастыру Қазақстанды Түркия, Қытай және Иран сияқты тас өңдеу индустриясы дамыған елдердің деңгейіне көтеруге мүмкіндік береді.
Бұл салаға инвестиция тарту мен өндірісті жаңғырту – тек экономикалық өсім ғана емес, сонымен қатар жаңа жұмыс орындарын құру мен елдің экспорттық әлеуетін нығайтудың кепілі.
