Қазақстан Конституциясына енгізілуі мүмкін жаңа түзетулер елдегі билік тармақтарының өзара іс-қимылын түбегейлі өзгертуге бағытталған. Атап айтқанда, Мемлекет басшысының маңызды кадрлық тағайындауларына Құрылтай екі рет келісім бермеген жағдайда, Президенттің бұл органды тарату құқығы бекітілуі мүмкін, – деп хабарлайды 7-su.kz ақпараттық порталы.
Әділет министрі Ерлан Сарсембаевтың айтуынша, бұл қадам билік институттары арасындағы жауапкершілікті арттыруды көздейді. Жаңа ереже бойынша, Президент ел өміріндегі шешуші қызметтерге үміткерлерді тек Құрылтайдың қолдауымен ғана бекіте алады. Бұл тізімге мына лауазымдар кіреді:
- Қазақстан Республикасының вице-президенті мен Премьер-министрі;
- Конституциялық соттың 10 судьясы;
- Орталық сайлау комиссиясының 6 мүшесі;
- Жоғарғы аудит палатасының 8 мүшесі.
Бұл өзгерістер мемлекеттік аппараттың ашықтығын қамтамасыз етіп, маңызды шешімдер қабылдау кезінде алқалы пікірдің ескерілуіне жол ашады.
Көпшілікті мазалайтын «Құрылтайды тарату» нормасына қатысты министр арнайы түсінік берді. Оның сөзінше, бұл тетік саяси күштерді текетіреске емес, керісінше, ортақ мәмілеге келуге итермелейді. Егер Құрылтай ұсынылған кандидаттарды екі рет қатарынан негізсіз қабылдамай тастаса, бұл мемлекеттік басқару жүйесіндегі тығырық ретінде бағаланып, Президентке органды таратуға мүмкіндік береді. Бұл модель Президенттің бастамашылық рөлі мен халық өкілдерінің (депутаттардың) шешуші дауысы арасындағы теңдікті сақтайды.
Сенатор Нұрлан Бекназаров Құрылтай мүшелерінің жауапкершілігі туралы да маңызды мәліметтермен бөлісті. Енді депутаттар өз мандатынан айырылуы мүмкін жағдайлар нақтыланды. Егер халық қалаулысы:
- Ел аумағынан тыс тұрақты тұруға кетсе;
- Сот үкімімен кінәлі деп танылса;
- Қазақстан азаматтығынан шықса;
- Өзі сайланған партиядан шықса немесе партия қызметі тоқтатылса, ол депутаттық мәртебесінен айырылады.
Мұндай қатаң нормалар саяси жауапкершілікті күшейтіп, депутаттардың тек мемлекет мүддесі үшін жұмыс істеуіне негіз болады.
Бұл түзетулер әзірге тек ұсыныс деңгейінде екенін есте ұстаған жөн. Конструктивті журналистика тұрғысынан қарасақ, мұндай реформалар билік пен қоғам арасындағы байланысты нығайтуға, мемлекеттік басқаруды демократияландыруға бағытталған оң қадам. Барлық өзгерістер алдағы референдумда халықтың талқысына салынып, көпшіліктің таңдауымен ғана заңдық күшіне енеді.
