Интернет әлемінде алаяқтардың жаңа айласы пайда болды. Бұл жолы олар кітапқұмар қауымды нысанаға алып, «тегін электронды кітаптар» ұсыну арқылы зиянды файлдар таратуда. Бас прокуратураның Құқықтық статистика және арнайы есепке алу жөніндегі комитеті бұл схеманың қауіптілігі туралы қатаң ескертеді, – деп хабарлайды 7-su.kz ақпараттық порталы.
Алаяқтық схемасы қалай жұмыс істейді?
Қылмыскерлердің құрған тұзағы өте қарапайым әрі сенімді көрінеді. Оқиға желісі негізінен мынадай кезеңдерден тұрады:
- Тартымды ұсыныс: Сіз Telegram арқылы кітаптардың алып кітапханасына шектеусіз қол жеткізу туралы жарнама немесе хабарлама аласыз.
- Имитация: Сіз қалаған туындыңызды іздеп, ботқа сұраныс жібергенде, ол нақты сервис ретінде жұмыс істеп, кітаптың қысқаша мазмұнын (аннотациясын) ұсынады.
- Қауіпті файл: Кітапты жүктеу батырмасын басқанда, бот сізге мәтіндік файлдың (.pdf немесе .epub) орнына «арнайы қосымша» деген желеумен вирустық файл жібереді.
Бұл жерде ең басты қауіп – сізге ұсынылған файлдың форматында. Егер сізден кітап оқу үшін бөлек бағдарлама орнатуды сұраса, бұл – 100 пайыз алаяқтық.
Зиянды файлды орнатудың зардабы
«Арнайы қосымшаны» смартфоныңызға орнатқан сәттен бастап, құрылғыңыз қаскөйлердің толық бақылауына өтеді. Оның салдары өте ауыр болуы мүмкін:
- Қаржылық шығын: Банк қосымшаларындағы парольдер ұрланып, шоттағы қаражат қолды болады.
- Жеке деректердің қолды болуы: Хат-хабарларыңыз бен жеке фотосуреттеріңізге бөгде адамдар қол жеткізеді.
- Қашықтан басқару: Хакерлер смартфоныңызды сырттай басқарып, камера немесе микрофонды өздігінен қоса алады.
Кибергигиена ережелерін сақтау – қазіргі таңда басты қажеттілік. Ресми емес дереккөздерден, әсіресе күмәнді Telegram боттардан ешқашан қосымша жүктемеңіз. Есіңізде болсын, нақты электронды кітаптар үшін бөлек қосымша орнатудың қажеті жоқ.
Жеке қырағылық пен цифрлық сауаттылық – сіздің қауіпсіздігіңіздің кепілі. Егер осындай күмәнді хабарлама алсаңыз, оны дереу бұғаттап, шағым түсіруге кеңес береміз.
