Қазақстанда терроризм актісі туралы көрінеу жалған хабарламалар тарату деректерінің алдын алу мақсатында Ішкі істер министрлігі ата-аналар қауымына маңызды ескерту жасады, – деп хабарлайды 7-su.kz ақпараттық порталы.
Бұл мәселе бүгінгі цифрлық заманда өте өзекті. Көбіне мектеп оқушылары мен жасөспірімдер «жай ғана қалжың» немесе «сабақтан қалу» мақсатында осындай қадамдарға барады. Алайда, мұндай әрекеттің артында үлкен құқықтық жауапкершілік пен орасан зор экономикалық шығын тұрғанын бәрі бірдей түсіне бермейді. Ішкі істер министрлігінің киберқылмысқа қарсы іс-қимыл департаменті азаматтарға бұл қылмыстың салдары ауыр болатынын қатаң ескертеді.
Құқықтық салдары және жауапкершілік
Ең алдымен, терроризм туралы жалған мәлімет тарату – бұл жай ғана тәртіп бұзушылық емес, ауыр қылмыс. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің 273-бабына сәйкес, мұндай әрекеттер үшін қылмыстық жауапкершілік қарастырылған. Кінәлі деп танылған тұлға 5-6 млн теңгеге дейін айыппұл төлеуі немесе бес жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айырылуы мүмкін.
Егер бұл қылмысты кәмелетке толмаған бала жасаса, онда шығындарды өтеу мен жауапкершілік тікелей ата-аналардың иығына түседі. Сонымен қатар, бала арнайы есепке алынып, оның болашақтағы карьерасы мен оқуына кері әсерін тигізеді. Сондықтан цифрлық сауаттылық пен заңды білу – әрбір отбасының басты міндеті.
Мемлекетке келетін зиян
Жалған қоңырау немесе мессенджердегі хабарлама түскен кезде мемлекеттік органдар дереу әрекет етуге міндетті. Бұл дегеніміз:
-
Адамдарды жаппай эвакуациялау;
-
Білім беру, медицина және басқа да әлеуметтік нысандардың жұмысын тоқтату;
-
Арнайы жасақтарды, саперлерді, өрт сөндірушілер мен жедел жәрдем бригадаларын жұмылдыру.
Әрбір осындай жалған шақырту мемлекет қазынасына миллиондаған шығын әкеледі. Ең бастысы, шын мәнінде көмекке зәру адамдарға мамандар жете алмай қалу қаупі туындайды. Бұл қоғамдық қауіпсіздікке нақты қатер төндіреді.
Киберкеңістіктегі бақылау
Кейбір жастар «анонимді» желілерді немесе шетелдік нөмірлерді қолдану арқылы жазадан құтыламыз деп ойлайды. Алайда, қазіргі заманауи цифрлық және техникалық құралдар кез келген хабарлама иесін анықтауға мүмкіндік береді. Полицияның техникалық базасы хабарламаның қайдан, кімнен және қай уақытта шыққанын нақты анықтай алады. Сондықтан интернеттегі кез келген іс-әрекет ізін қалдыратынын ұмытпаған жөн.
Ата-аналарға кеңес: Қалай алдын алуға болады?
Бұл мәселенің шешімі – баламен ашық сөйлесу және оған жағдайды түсіндіру. Конструктивті журналистика принциптеріне сүйенсек, мәселені тек айыптаумен емес, тәрбие арқылы шешкен тиімді. Төмендегі ережелерді сақтау маңызды:
-
Түсіндіру жұмыстары: Балаңызға кез келген «қалжыңның» соңы заң алдында жауап беруге әкелетінін айтыңыз. Қылмыстық кодекстің талаптарын қарапайым тілмен жеткізіңіз.
-
Цифрлық гигиена: Баланың әлеуметтік желілерде кіммен сөйлесетінін және қандай топтарға мүше екенін бақылаңыз. Күмәнді челлендждер мен акциялардан аулақ болуды үйретіңіз.
-
Ақпаратты тексеру: Интернетте тараған кез келген қауіпті ақпаратты көргенде, оны ары қарай таратпай, бірден құқық қорғау органдарына хабарлау қажеттігін түсіндіріңіз.
-
Сенімді қарым-қатынас: Балаңыз қандай да бір қысымға ұшыраса немесе біреу оны осындай заңсыз әрекетке итермелесе, ол бірінші болып сізге келіп айтатындай сенім ұялатыңыз.
Полиция азаматтарды заң талаптарын қатаң сақтауға және цифрлық кеңістікте жауапкершілікпен әрекет етуге шақырады. Біздің ортақ қауіпсіздігіміз әрқайсымыздың құқықтық сауаттылығымызға байланысты.
Сондай-ақ, егер сіз күмәнді хабарлама алсаңыз немесе біреудің заңсыз әрекетін байқасаңыз, дереу «102» нөміріне хабарласуыңызды сұраймыз. Сақтықта қорлық жоқ, ал бірлескен әрекет қауіпсіз қоғам құрудың кепілі.
