Қазақстанда инвестициялық жобалар мен қаржылық пирамидалардың жаңа толқыны белең алып жатыр, – деп хабарлайды 7-su.kz ақпараттық порталы.
Қазақстанның Ішкі істер министрлігі соңғы уақытта интернет алаяқтық деректерінің күрт көбейгенін мәлімдеді. Қылмыскерлер әсіресе «инвестиция», «жобаға қаржы салу» немесе «кепілдендірілген табыс» деген желеумен азаматтардың сеніміне кіріп, қаражаттарын иемденіп жатыр. Қазіргі технология дамыған заманда алаяқтардың айла-тәсілдері де күрделене түскен.
Дипфейк және жасанды интеллект: Алаяқтардың жаңа қаруы
Полиция мәліметінше, қазіргі таңда алаяқтар мессенджерлер мен әлеуметтік желілерде дипфейк (deepfake) пен жасанды интеллект технологияларын кеңінен қолданады. Олар танымал тұлғалардың, мемлекеттік қызметкерлердің немесе белгілі кәсіпкерлердің бейнесін және дауысын айнытпай салып, жалған «инвестициялық жобаларға» шақырады.
Мұндай бейнежазбалар адамдарда «бұл ресми ақпарат» деген жаңсақ сенім ұялатады. Жалған брокерлермен байланысқа шыққан соң, құрбандарға мынадай қадамдар ұсынылады:
- Күмәнді мобильді қосымшаларды орнату;
- Бөтен сілтемелер арқылы жеке деректерді енгізу;
- Үшінші тұлғалардың есепшоттарына «аккаунтты белсендіру» немесе «салық» деген желеумен ақша аудару.
Қаражат аударылғаннан кейін алаяқтар байланысты біржола үзеді. Кейде олар «пайданы шығарып алу үшін комиссия төлеу керек» деп, құрбан болған адамды одан әрі шығынға батырады.
Киберқылмысқа қалай қарсы тұруға болады?
ІІМ киберқылмысқа қарсы іс-қимыл департаменті азаматтардың цифрлық сауаттылығын арттыру мақсатында бірқатар маңызды кеңестерді ұсынады. Төмендегі ережелер сіздің қаржылық қауіпсіздігіңізді қамтамасыз етеді:
- «Кепілді табысқа» сенбеңіз: Экономикада кез келген инвестицияның тәуекелі болады. Егер сізге қысқа мерзімде еш қиындықсыз үлкен пайда уәде етілсе – бұл 99-100 пайыз алаяқтық.
- Ресми дереккөздерді тексеріңіз: Кез келген инвестициялық компанияның Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінен алған лицензиясы болуы тиіс. Компания туралы ақпаратты мемлекеттік реестрлер арқылы тексеруді әдетке айналдырыңыз.
- Күмәнді сілтемелер мен қосымшалар: Бейтаныс адамдар жіберген файлдарды жүктемеңіз. Олар арқылы смартфоныңызға тыңшылық бағдарламалар еніп, банктік қосымшаларыңызға қол жеткізуі мүмкін.
- Ақша аударудағы сақтық: Жеке тұлғалардың банк карталарына немесе электронды әмияндарына «инвестиция» ретінде ақша жібермеңіз. Ресми компаниялар тек заңды тұлғаның есепшотымен жұмыс істейді.
