Қазіргі жаһандану дәуірінде жастардың қызығушылығы көбіне кино, әлеуметтік желідегі контент, заманауи музыка мен шоу-бизнеске ауып кеткені белгілі. Дегенмен соңғы жылдары қазақ қоғамында театр мен операға бет бұрған жас көрермендердің қатары біртіндеп артып келе жатқаны байқалады. Бұл құбылыстың себептері көп. Ең алдымен, театр мен операның халыққа рухани азық беретін, ойландыратын, тәрбие беретін қасиеті ерекше. Әлеуметтік желілердегі тез тұтынатын контенттен шаршаған жастар сахнадан терең мазмұн, шынайы сезім мен көркемдік биік деңгей таба бастады.
Қазақстандағы театрлардың репертуары да заман талабына бейімделіп келеді. Тек классикалық пьесалар ғана емес, қазіргі заман жастарына жақын тақырыптарды қозғайтын қойылымдар сахналанып жүр. Мысалы, махаббат, достық, әлеуметтік әділетсіздік, ұлттық болмыс, жаһандану мәселелері сияқты тақырыптар жастардың өз өмірімен үндеседі. Осындай қойылымдар жас көрерменді қызықтырып, театрға жиі баруына ықпал етеді. Ал опера өнерінде де жаңа тыныс байқалады: заманауи режиссерлер дәстүрлі қойылымдарды жаңа сахналық шешімдермен ұсына отырып, жас аудиторияны тартуға күш салуда.
Жастардың театрға деген ықыласын арттырған тағы бір фактор – билеттердің қолжетімді болуы. Көптеген театрлар студенттерге жеңілдік қарастырған, ал кейбірінде жастарға арналған арнайы кештер ұйымдастырылады. Бұл да жастардың мәдениетке араласуына оң ықпалын тигізуде. Сонымен қатар әлеуметтік желілерде театр актерлерінің, опера әншілерінің белсенділігі артты. Олар сахналық өмірдің қызықтарын бөлісіп, көрерменмен тікелей байланыс орнатады. Бұл өнердің «қол жетпес» емес, керісінше әркімге жақын екенін сездіреді.
Психологиялық тұрғыдан алғанда, жастар сахнадан өздерін көреді. Театр кейіпкерлерінің тағдыры, операдағы эмоциялық күш – олардың ішкі жан дүниесіне әсер етіп, өмірге деген көзқарасын қалыптастырады. Тірі өнердің әсері кино немесе онлайн контенттен әлдеқайда күштірек екені сөзсіз. Себебі сахнадағы әрбір қимыл, әрбір үн көрерменнің жан дүниесімен тікелей байланыс орнатады.
Опера мен театрдың жастарға берер тағы бір артықшылығы – рухани биіктік пен талғамды қалыптастыруы. Бүгінгі буынға эстетикалық мәдениет жетіспей жатқанын жиі айтамыз. Ал операдағы әуезді музыка, театрдағы актерлік шеберлік жастардың талғамын өсіріп, ой-өрісін кеңейтеді. Әлемдік деңгейдегі шығармаларды тамашалау арқылы жастар өз елінің мәдениетіне ғана емес, жалпы адамзат өнеріне де қадам жасайды.
Соңғы жылдары жастардың театр өнеріне қатысуы тек көрермен ретінде ғана емес, шығармашылық тұрғыдан да байқалуда. Университеттерде театр студиялары ашылып, жас актерлер дайындалуда. Ал опера өнерінде де дарынды жас әншілер халықаралық байқауларда жүлделі орындарға ие болып жүр. Бұл – жастардың тек тұтынушы емес, өнер жасаушы ретінде де сахнаға келіп жатқанын көрсетеді.
Осы құбылыстың болашақтағы маңызы зор. Егер жастардың театр мен операға деген қызығушылығы тұрақты сипат алса, қазақ мәдениетінің дамуына жаңа серпін береді. Өнер – қоғамның рухани айнасы, ал жастар – сол қоғамның болашағы. Екеуінің үндесуі ұлттық мәдениеттің жаңғыруына жол ашады.
Жастардың театр мен операға бет бұруы – ұлттық мәдениеттің болашағын айқындайтын маңызды құбылыс. Бірақ бұл үрдісті тұрақты ету үшін арнайы қадамдар қажет. Ең алдымен, театр мен операны жастарға жақындатудың жолы – шығармашылықты заманауи форматпен ұсыну. Қазіргі жас буын ақпаратты тез қабылдайды, оларды қызықтыру үшін көркемдік қана емес, визуалды эффектілер де маңызды. Сондықтан заманауи сахналық технологияларды, жарық пен дыбыс мүмкіндіктерін пайдалану жастардың өнерге деген ықыласын арттырады. Театрдың классикалық үлгісін сақтай отырып, оны жаңа заман талабына сай бейімдеу – мәдениеттің өміршеңдігін қамтамасыз ететін басты фактор.
Сонымен қатар, жастардың өз өмірімен үндесетін тақырыптарды сахнаға шығару маңызды. Бүгінгі жас буынды қоғамдағы әділетсіздік, әлеуметтік теңсіздік, махаббат пен достық, жеке тұлғаның дамуы, цифрландыру мен жаһанданудың әсері сияқты тақырыптар қызықтырады. Егер театр пьесаларында осы мәселелер қозғалып, опералық қойылымдарда заманауи образдар мен кейіпкерлер көрініс тапса, жастар өнерді жатсынбай, қайта оны өз әлемінің айнасы ретінде қабылдайды.
Театр мен операға қызығушылықты арттырудың тағы бір жолы – білім беру жүйесіне осы өнерді жүйелі енгізу. Мектеп бағдарламасында театр мен опера өнеріне арналған арнайы сабақтар немесе факультативтер болуы керек. Оқушыларды театрға апару, қойылымды талқылау, актерлермен кездесу ұйымдастыру – олардың өнерге деген ықыласын ерте жастан қалыптастырады. Университет студенттері үшін де театр мен операға бару мәдени тәжірибенің бір бөлігіне айналғаны жөн. Бұл – рухани тәрбие берумен қатар, жастардың мәдени ортаға тартылуына мүмкіндік береді.
Қазіргі таңда әлеуметтік желілер жастардың өмірінде ерекше орын алатыны белгілі. Сол себепті театр мен операның жарнамасы да заманауи медианың тілінде жасалуы қажет. Қойылымның үзінділерін қысқа видеолар түрінде жариялау, актерлердің сахна сыртындағы өмірін көрсету, жастарға арналған челлендждер ұйымдастыру – бұлардың барлығы өнерді кең аудиторияға жеткізудің тиімді тетігі. Театрдың Instagram, TikTok сияқты платформаларда белсенділігі артқан сайын жастардың қызығушылығы да арта түседі.
Жастардың өнерге тартылуы үшін қолжетімділік мәселесін де ұмытпау керек. Студенттерге арналған жеңілдікті билеттер, тегін спектакльдер, ашық есік күндері, арнайы жастар фестивальдері – мәдениеттің көпшілікке қолжетімділігін қамтамасыз етеді. Әсіресе, ауыл жастары үшін гастрольдік қойылымдардың маңызы зор. Театр мен опера тек ірі қалаларда емес, шалғай өңірлерде де тұрақты көрсетіліп отырса, бұл елдің мәдени теңдігін сақтауға ықпал етеді.
Одан бөлек, жастардың шығармашылық үдерісіне тікелей қатысуын ұйымдастыру маңызды. Жастар театр студиялары, әуесқой опера үйірмелері, драма үйірмелері – олардың өнерге деген қызығушылығын арттырып қана қоймай, жас таланттардың ашылуына жол ашады. Жас буын өзін тек көрермен емес, өнердің белсенді қатысушысы ретінде сезінгенде ғана бұл саланың болашағы берік болады.
Шетел тәжірибесін де назардан тыс қалдыруға болмайды. Көптеген елдерде театр мен опера жастар арасында ерекше танымал. Олардың құпиясы – өнерді заманауи мәдениетпен ұштастыра білуінде. Мәселен, классикалық шығармаларды заманауи музыкамен, жаңа сахналық шешімдермен үйлестіру арқылы жастарға жеткізеді. Қазақстан да осы бағытта дамып келеді. Соңғы жылдары заманауи драматургтердің шығармалары сахналанып, опера сахнасына жаңа есімдер шықты. Бұл үрдісті жалғастыру – мәдениеттің келешекке сенімді қадам жасауының кепілі.
Жастарды өнерге тартудың әлеуметтік-психологиялық әсері де бар. Театр мен опера – ойлануға, толғануға, өмірге жаңа қырынан қарауға үйретеді. Бұл – жастардың эстетикалық талғамын дамытып қана қоймай, олардың жауапкершілігін, рухани тұрақтылығын арттырады. Театрға барған жас өзін қоғамның бір бөлігі ретінде сезінеді, ал бұл – азаматтық сана мен ұлттық болмыстың қалыптасуына зор ықпал ететін құбылыс.
Соңғы жылдары Қазақстанда жастардың театр мен операға қызығушылығын оятатын тың бастамалар жүзеге асуда. Мәселен, Астана опера театры жастарға арналған арнайы жобалар өткізіп жүр. Мұнда студенттер мен оқушыларға арзан билет қарастырылып, кейбір қойылымдар онлайн форматта көрсетіледі. Бұл – өнердің қолжетімділігін арттырудың тиімді тәсілі.
Ал Алматыдағы М.Әуезов атындағы драма театры репертуарына заманауи драматургтердің шығармаларын енгізіп, жастардың күнделікті өмірімен байланысты тақырыптарды көтеріп келеді. Мәселен, әлеуметтік желідегі тәуелділік, жастар арасындағы қарым-қатынас, миграция мәселелері сахнаға шығарылып жүр. Бұл – жас көрерменнің театрға жаңа көзқараспен қарауына жол ашады.
Аймақтық театрлар да жастарға ерекше көңіл бөле бастады. Жетісу облысында жыл сайын өтетін жастар театр фестивалі – соның айғағы. Мұнда студенттік труппалар классикалық шығармаларды өзінше сахналап, жаңа көзқарас танытады. Осындай шаралар жастардың шығармашылық қабілетін дамытып қана қоймай, олардың театр мәдениетіне тұрақты қызығушылығын қалыптастырады.
Опера өнерінде де тың серпін бар. Соңғы жылдары қазақ сахнасына жаңа опералар шықты. Мәселен, жастарға арналып дайындалған музыкалық-поэтикалық қойылымдарда заманауи музыканың элементтері қолданылады. Бұл классикалық өнерді жастарға жақындатып, жаңа буынның мәдени танымын байытады.
Жастардың театр мен операға деген қызығушылығы тек көрермен ретінде ғана емес, шығармашылық тұрғыдан да байқалып отыр. Соңғы жылдары студенттік театр үйірмелері, жастар труппалары, авторлық қойылымдар көбейе түсті. Университеттерде шағын сахналық топтар құрылып, жас актерлер кәсіби сахнаға жол ашуда. Мұндай үйірмелер жастардың бойындағы шығармашылық қабілетті шыңдап қана қоймай, олардың өнерге тұрақты қызығушылығын қалыптастырады.
Сондай-ақ театр мен опера өнеріне жастардың тартылуына әлеуметтік желілердің де ықпалы артып келеді. Бұрын қойылым тек сахнада ғана көрінсе, қазір TikTok, Instagram, YouTube секілді платформаларда үзінділер, дайындық сәттері, актерлердің өмірі жарияланып, жаңа аудиторияны тарта бастады. Жастардың көбі театрға алғаш рет қызығушылық танытып, кейін қойылымға баруға шешім қабылдайды. Осылайша театр сахнасынан әлеуметтік желіге, ал әлеуметтік желіден қайтадан сахнаға мәдени байланыс орнады.
Жастар үшін театрдың тартымды болуының тағы бір себебі – қойылымдардың заманауи формада ұсынылуы. Классикалық шығармаларды режиссерлер жаңа интерпретациямен жеткізіп, сахна безендіруде заманауи технологияларды қолдануда. Лазерлік жарық, 3D эффектілер, мультимедиялық экрандар мен бейнепроекциялар дәстүрлі сахналық қойылымға жаңа тыныс береді. Бұл әдістер көрерменді визуалды тұрғыдан қызықтырады және жастардың эстетикалық талғамына жақын келеді.
Опера саласында да жастарға бағытталған жобалар артып келеді. Классикалық туындылармен қатар заманауи композиторлардың музыкалық спектакльдері қойылып жүр. Жас орындаушылар халықаралық байқауларда топ жарып, қазақ өнерін әлем сахналарына шығарып жүр. Бұл құбылыс жастардың операға деген қызығушылығын арттырып қана қоймай, олардың ұлттық мәдениетке деген мақтанышын да күшейтеді.
Сонымен бірге мектептер мен жоғары оқу орындарында театрға бару дәстүрі қайтадан жанданып келеді. Оқушыларды белгілі қойылымдарға апару, арнайы экскурсиялар ұйымдастыру – жастардың өнерді сезінуіне ықпал етеді. Осындай мәдени шаралар олардың өмірлік құндылықтарын қалыптастырып, рухани әлемін байытады.
Жастардың театр мен операға деген көзқарасы қоғамдағы рухани құндылықтардың өзгерісін де айқындайды. Бүгінгі күннің жастары үшін сахна – тек өнер көзі ғана емес, ой еркіндігі мен өзіндік пікірді білдіру алаңы. Сол себепті көптеген жас көрермендер театрды тек классикалық драмаларды көру үшін емес, қоғамдағы өзекті мәселелерді сахна тілінде жеткізетін орын ретінде қабылдайды. Жастарға арналған заманауи пьесаларда әлеуметтік әділетсіздік, экологиялық мәселелер, тұлғааралық қатынас, миграция мен урбанизация тақырыптары жиі қозғалып жүр. Бұл олардың өмірлік тәжірибесіне жақын болғандықтан, сахна өнері жастарға әсерлі әрі маңызды болып көрінеді.
Опера өнері де бір кездері жастардан алыстау болып көрінгенімен, қазір оның формасы мен мазмұны да жаңарып келеді. Жастар классикалық туындыларды тыңдап қана қоймай, оларды жаңа үлгіде қабылдауға дайын. Кейбір режиссерлер опера қойылымдарында заманауи киім үлгілерін, заманауи сахналық дизайнды қолдана бастады. Мұндай тәжірибелер дәстүрлі өнердің тартымдылығын арттырып, жаңа буынды операға жақындатуда. Оған қоса, қазақстандық жас опера жұлдыздарының халықаралық сахналарда танылуы жастардың қызығушылығын оятады. Әлемдік деңгейде өнер көрсетіп жүрген жас қазақстандықтар – қазіргі ұрпақ үшін үлгі, шабыт көзі.
Жастардың театрға жиі баруы үшін мемлекеттік деңгейде де бірқатар жобалар іске асырылуда. Мәдениет және спорт министрлігінің қолдауымен жастарға арзан билет жүйесі енгізілген, ал кейбір аймақтарда студенттер үшін тегін қойылымдар өткізу тәжірибесі бар. Мұндай бастамалар жастардың театрға бару мәдениетін қалыптастыруға зор ықпал етеді. Қарапайым студент үшін билеттің қолжетімді болуы – мәдени ортаға қосылудың алғашқы қадамы.
Сонымен қатар театр мен опера саласында жастардың шығармашылық тұрғыдан қатысуы артып келеді. Жас режиссерлер, драматургтер, актерлер өздерінің жаңа көзқарастарын ұсынып, сахналық өнерді өзгеше қырынан танытуға тырысуда. Бұл үрдіс қазақстандық театрдың даму жолында жаңа буынның өз қолтаңбасын қалдыруына мүмкіндік береді. Әсіресе тәуелсіз театрлар мен шағын труппалардың көбеюі – жастардың өнерге бейімделуінің айқын белгісі. Олар шағын сахналарда, эксперименттік қойылымдарда өз ойларын еркін жеткізіп, классикалық форма мен жаңа бағытты ұштастырады.
Жастардың театрға бет бұруына әсер ететін тағы бір маңызды фактор – білім беру жүйесіндегі өнерге көңіл бөлу. Мектеп жасынан бастап балаларды театрға апару, әдебиет сабағында драмалық шығармаларды талқылау, университеттерде мәдени шаралар ұйымдастыру – бәрі жас буынның театр мен операға қызығушылығын арттырады. Әрбір оқушы немесе студент ең болмағанда жылына бір рет театрға барса, бұл оның рухани дамуына, дүниетанымының кеңеюіне үлкен ықпал етпек.
Кино мен әлеуметтік желілердің ықпалы жастардың өмірінде басым екені белгілі. Дегенмен, театрдың артықшылығы – тікелей қатысу мен тірі эмоцияны сезіну. Сахнадағы әрбір сәт көрерменге ерекше әсер етеді. Жастардың көбі театрға алғаш барғаннан кейінгі әсерін ұмытпайды, себебі ол экраннан көрген дүниеден әлдеқайда шынайы. Бұл шынайылық жастарды қайта-қайта сахнаға жетелейді.
Опера өнерінің де болашақтағы орны ерекше. Қазақстанда ұлттық опера туындылары қайта жаңғырып, заманауи үлгіде сахналанып келеді. Мысалы, қазақтың тарихи тұлғаларына арналған опералар жастарға өз халқының мәдениеті мен тарихын жаңа қырынан танытады. Мұндай қойылымдар жас ұрпақтың ұлттық өнерге деген құрметін арттырып, олардың рухани болмысын байытады.
Жастардың театр мен операға тартылуы тек көрермендік деңгейде қалмай, мәдениетті насихаттау тұрғысынан да маңызды. Әлеуметтік желілерде қойылымнан алған әсерімен бөлісетін жастар көбейіп келеді. Олар фото, бейне, пікір жариялау арқылы замандастарын өнерге шақырады. Осылайша жастардың өзі театрдың жарнамасына айналып отыр.
Тағы бір айта кетер жайт – театр мен операны жастардың қазіргі заманғы қызығушылығымен ұштастыру. Мысалы, кейбір қойылымдарда музыка, би, мультимедиялық инсталляциялар қолданылады. Осындай синтез жастардың назарын аударады әрі олардың өнерді қабылдау деңгейіне сай келеді. Бұл тәсіл арқылы театр тек дәстүрлі өнер емес, жаңа заманмен үндесетін шығармашылық кеңістік ретінде қабылданады.
Жастардың театр мен операға бет бұруы – жаһандану дәуіріндегі мәдени сәйкестікті сақтаудың да бір жолы. Бүгінде ақпарат ағыны толассыз, шетелдік мәдени ықпал зор. Кино, сериал, эстрада мен интернет-контент жастардың бос уақытын түгел дерлік жаулап алғандай. Бірақ дәл осы кезеңде театр мен опера жастарға рухани тұрақтылық пен мәдени тамырмен байланыс орнатудың ерекше жолын ұсынып отыр. Өйткені сахна өнері уақытша трендке емес, адамзаттың мәңгілік құндылықтарына сүйенеді. Жас көрерменнің театрға қызығушылығы – олардың рухани иммунитетінің күшеюі деген сөз.
Жастардың өнерге тартылуына халықаралық тәжірибе де ықпал етеді. Мәселен, Еуропа елдерінде «жастар театры» ұғымы кең тараған. Ол жерде мектеп пен колледж оқушылары үшін арнайы қойылымдар әзірленіп, олардың тілінде, олардың проблемасын қозғайтын спектакльдер сахналанады. Қазақстанда да соңғы жылдары дәл осындай үрдістер байқалып келеді. Мысалы, кейбір труппалар жастар арасындағы буллинг, әлеуметтік теңсіздік, экологиялық мәселелерді сахнаға шығарып жүр. Бұл жастарды ойландырады әрі театрға деген сенімін арттырады.
Жастар арасындағы театрға деген қызығушылықты дамыту үшін инновациялық жобалар да қолға алынуда. Кейбір театрларда интерактивті қойылымдар тәжірибеге енгізіліп жүр. Мұнда көрермендер сахналық әрекетке араласып, оқиғаның дамуына ықпал ете алады. Мұндай формат жастарды ерекше қызықтырады, себебі оларды жай ғана бақылаушы емес, оқиғаның қатысушысы етеді. Бұл әдіс жастарды театрға тұрақты түрде тарта түсетіні сөзсіз.
Жаңа буын актерлер мен режиссерлердің сахнаға келуі де жастардың назарын аударып отыр. Жастар өз қатарластарының жетістігін көргенде, өнерді жақынырақ қабылдайды. Қазір жас актерлердің әлеуметтік желідегі парақшалары бар, олар көрерменмен ашық байланыс орнатады, дайындық процесін, сахна сырларын көрсетеді. Мұның барлығы театрды «қол жетпес өнер» деген ұғымнан алыстатып, жастарға жақындатады.
Опера сахнасында да жастардың жаңа толқыны қалыптасып келеді. Жас әншілер әлемдік байқауларда топ жарып, елге абырой әкелуде. Олардың жетістігі жастарға үлгі болады әрі классикалық өнерге жаңа көзқарас қалыптастырады. Бұған қоса, опера өнерінде жаңа музыкалық бағыттармен эксперимент жасау үрдісі де бар. Симфониялық оркестрлер рок, джаз элементтерін қосып концерт береді, опера сахнасында заманауи би қойылымдарымен біріктірілген жобалар пайда болуда. Мұның бәрі жастардың өнерге қызығушылығын арттырудың тың жолдары.
Тағы бір маңызды мәселе – театр мен операның аймақтардағы қолжетімділігі. Ірі қалаларда мұндай мәдени ошақтар бар, бірақ шалғай өңірлердегі жастарға театрды көру мүмкіндігі сирек. Соңғы жылдары гастрольдік сапарлар жиілеп, аймақтарға қойылым апару дәстүрі қайта жанданып келеді. Әсіресе ауыл жастары үшін бұл ерекше әсер қалдырады. Театрды алғаш көрген балалардың кейбірі өнер жолына бет бұрады, енді бірі театрға деген тұрақты қызығушылықты өмірлік әдетке айналдырады.
Қазіргі заманда жастар театрды тек тамашалап қана қоймай, оны жаңа медиамен ұштастыра бастады. Мысалы, спектакльдерге қатысты подкасттар, YouTube-тағы талдау бейнелері, TikTok-тағы қысқа сахналық үзінділер – осының бәрі өнердің жаңа буынға бейімделген формасы. Жастар өздері тұтынатын медианың ішінде театр элементтерін көргенде, бұл олардың қызығушылығын одан әрі күшейтеді.
Жастардың театр мен операға қызығушылығы – тек мәдени құбылыс қана емес, сонымен бірге қоғамдағы ой-пікірдің, дүниетанымның жаңаруының көрсеткіші. Театр – әр дәуірдің айнасы, ал жастар – сол дәуірдің басты кейіпкерлері. Сол себепті сахна мен жас көрермен арасындағы байланыс біржақты емес, өзара ықпалдастыққа негізделген. Жастар театрға барып қойылымнан әсер алады, ал театр жастардың талабына сай өзгеріп, жаңарып отырады. Бұл үздіксіз процесс мәдениеттің дамуына серпін береді.
Қазіргі таңда жастардың эстетикалық талғамы да көпқырлы болып барады. Бір бөлігі классикалық өнерді бағаласа, екінші бөлігі экспериментке құштар, үшіншісі заманауи бағыттарды қалайды. Театр мен опера осының бәрін қамтып, әртүрлі аудиторияға арналып қойылымдар ұсына бастауы – заман талабы. Мәселен, бір театр классикалық трагедияны сахналап жатса, екіншісі заманауи авторлардың әлеуметтік драма қойылымын ұсынады, ал үшіншісі комедия арқылы жастардың күнделікті өміріне жақын дүниелерді жеткізеді. Осы алуандық жастардың мәдени таңдауларын қанағаттандырады.
Тағы бір қызық үрдіс – жастардың өздері шығармашылық топ құрып, сахналық қойылымдарды дербес ұйымдастыра бастауы. Бұрын мұндай қадамға бару қиын болса, қазір шағын студиялар, коворкинг орталықтары, жастар орталықтары бар. Мұндай жерлерде студенттер өз пьесасын жазып, оны сахналап, шағын аудиторияға көрсете алады. Бұл жастардың театрға деген сүйіспеншілігін күшейтіп қана қоймай, олардың жауапкершілігін де арттырады, себебі олар өнерді тұтынушыдан өндірушіге айналады.
Жастарды театр мен операға тартуда тағы бір маңызды құрал – фестивальдер. Қазақстанда түрлі театр фестивальдері дәстүрге айналып келеді. Бұл шаралар жас актерлерді таныстырып қана қоймай, көрерменге жаңа есімдерді, жаңа қойылымдарды ұсынады. Фестивальдерде студенттік труппалар мен жас режиссерлер ерекше идеяларын ортаға салып, сахна өнерінің дамуына үлес қосады. Жастарға арналған арнайы фестивальдер олардың өнерге қызығушылығын арттырудың ең тиімді тетіктерінің бірі.
Опера мен классикалық музыканың жастарға жақындай түсуінің тағы бір себебі – заманауи орындау стилінің пайда болуы. Классикалық арияларды заманауи аранжировкада орындау, симфониялық оркестрдің жастарға таныс әуендерді ойнауы – мәдени көпірдің жаңа үлгісі. Осындай концерттер жастардың классикалық өнерге деген қорқынышын сейілтіп, оған қызығушылығын оятады. Бұл тәсіл әлемнің көптеген елінде қолданылады, қазір Қазақстанда да кең таралып келеді.
Сонымен бірге жастар театрға барған сайын, олардың ойлау қабілеті мен дүниетанымы кеңейеді. Сахнадағы ойды қабылдау – жай ғана уақыт өткізу емес, ол – өмірге басқаша қарауға үйрететін процесс. Театрдан шыққан жас көрермен белгілі бір кейіпкердің тағдырын ой елегінен өткізіп, өзінің өмірімен салыстырады. Бұл – жас буын үшін өзіндік рефлексия, ішкі өсу.
Тағы бір назар аударарлық жайт – театр мен операның жастардың тіл мәдениетіне тигізетін ықпалы. Сахнадағы әдеби тіл, мәнерлі сөз, музыкалық дыбыстың сұлулығы – жастардың сөйлеу мәдениетін байытады. Қазіргі жастардың көбісі қысқа, бейресми тілде сөйлесе, театр арқылы әдеби тілдің байлығын сезінеді. Бұл – олардың тұлғалық дамуына да әсер ететін фактор.
Театр мен операға жастардың бет бұруы – қоғамның рухани келешегіне жасалған инвестиция. Өнерге бейім ұрпақ – терең ойлы, мәдениеті жоғары, өз халқының тарихы мен болашағына бейжай қарамайтын ұрпақ. Бұл құбылыс мемлекеттің мәдени саясаты үшін де аса маңызды, өйткені ұлттық мәдениеттің жалғастырушысы да, жаңартушысы да – жастар. Егер жастар театр мен операдан алшақтап кетсе, қоғамның рухани тұтастығына сызат түсер еді.
Ұлттық мәдениеттің сақталуы үшін театрдың орны ерекше. Қазақ халқының тарихы мен болмысын көрсететін драмалық шығармалар, халықтық дәстүрлерге негізделген спектакльдер – жастарды өзінің ұлттық тамырымен байланыстырады. Әсіресе тарихи қойылымдар жастарға өткенін танытып қана қоймай, болашаққа бағыт береді. Опера сахнасындағы ұлттық музыканың күші, халық әндері мен эпостарға негізделген туындылар – қазақ руханиятының биік шыңы. Мұны жастар қабылдап, өзіне жақын тартқанда, ұлттық бірегейліктің беріктігі артады.
Қоғамдық даму тұрғысынан алғанда, театр мен опера жастарды әлеуметтік белсенділікке, сыни ойлауға баулиды. Сахнада көтеріле беретін әлеуметтік теңсіздік, әділетсіздік, адамгершілік мәселелері көрермен жастарды ойландырады, оларды айналасындағы мәселелерге бейжай қарамауға үйретеді. Осылайша театр тек мәдениет қана емес, қоғамдық пікірдің қалыптасу алаңына айналады. Бұл – демократиялық құндылықтарды нығайтатын маңызды фактор.
Жастардың театр мен операға тартылуы олардың бос уақытын мәнді өткізуіне де жағдай жасайды. Бүгінгі таңда көптеген жас интернет пен ойын-сауық индустриясына тәуелді болып барады. Солардың арасында театр мен операға барып, рухани байытатын жастардың көбеюі – қоғам үшін жағымды тенденция. Бұл мәдени әдетке айналғанда, жастардың ой-өрісі кеңейіп, рухани иммунитеті нығаяды.
Тағы бір маңызды қыры – театр мен опера саласының экономикаға да әсері бар. Жастардың мәдениетке деген сұранысы артқан сайын, жаңа жобалар, жаңа театрлар, жаңа қойылымдар пайда болады. Бұл – шығармашылық индустрияны дамытатын қуатты күш. Яғни жастардың театрға баруы тек мәдени құндылық емес, экономикалық факторға да айналады.
Қазақстанның әлемдік мәдени кеңістікке енуінде де жастардың рөлі айрықша. Жас қазақстандық актерлер мен опера жұлдыздарының халықаралық сахналарда өнер көрсетуі елдің мәдени имиджін қалыптастырады. Бұл құбылыс жастарға рухани шабыт беріп қана қоймай, олардың өнерге деген қызығушылығын арттыра түседі. Өнердегі әрбір халықаралық жетістік – жастарға арналған үндеу: «Бұл салада да биік шыңды бағындыруға болады».
Сондықтан театр мен операға жастардың қызығушылығын арттыру – ұлттық стратегиялық міндеттердің бірі. Бұл бағытта мемлекет пен қоғам күш біріктіруі қажет: жастарға арналған арнайы бағдарламалар әзірлеу, қойылымдарды мектеп пен университет бағдарламасына енгізу, заманауи технологияларды пайдалану, жастарға қолжетімді билет жүйесін кеңейту, аймақтық театрларды қолдау – бәрі мәдениеттің тұрақты дамуына жол ашады.
