Ақсу қант зауыты егістіктен жиналған биылғы қызылшаны қабылдауға кірісті. Кәсіпорын маңындағы әр көліктің тіркемесі тәтті түбірге толы.
Арнайы көліктерге тиелген дақыл зауытқа жеткізіліп, қабылдау алаңына түсірілуде. Бір көлік босап үлгерсе, кезек келесісіне жетеді. Осылайша таңнан басталған тіршілік кешке дейін толастамайды. Ал зауыт мамандары үшін бұл – өндірістің қызу кезеңінің басталғанын білдіреді. Кәсіпорында 5910 гектар алқаптан жиналған өнімнен жалпы 211 мың тонна қант қызылшасын өңдеу жоспарланған. Байқағанымыздай, зауытта шаруалардан келетін өнімді дер кезінде қабылдап, өндіріс үдерісін үздіксіз жүргізуге қажет дайындық жұмыстары толық жүргізіліпті. Өнім кезек тәртібімен қабылдануда.
Ақсу қант зауыты» ЖШС директоры Берікбек Қалиевтің айтуынша, қазір қант қызылшасын 120-ға жуық шаруашылық қазып алуда. Алакөл, Сарқан және Ақсу аудандарынан бір тәулікте орта есеппен 4 мың тонна өнім зауытқа жеткізілген. Зауыт аумағында өнім тиелген 30-40 шақты көлік кезегін күтуде. Бұрын мұндай кезекте тұрған көліктердің саны әлдеқайда көп болатын. Ал биыл көлік қозғалысы реттеліп, шаруаларға қолайлы жағдай жасау үшін электрондық кесте жасалған. Нәтижесінде көліктердің кезек күтуі азайған.
Кестеге сәйкес, таңнан кешке дейін 150-170 шақты автокөлік зауыт аумағынан өтіп, өнімін түсіреді. Қызылшаны уақытылы қабылдап, өңдеу көлемін арттыру мақсатында құрылғылардың басым бөлігі жаңартылып, өндірістік үдерістің тиімділігін күшейтуге басымдық берілген. Кәсіпорынды жаңғырту жобасы аясында зауыттың өндірістік қуатын жылына 350 мың тоннадан 600 мың тоннаға дейін арттыру көзделіп отыр. Жаңғырту жұмыстары биыл басталып, 2028 жылы аяқталады деп күтілуде. Жоба құны 25 млрд. теңгені құрайды.
Бұл бастама кәсіпорынның өндірістік мүмкіндігін кеңейтіп қана қоймай, өңірде өсірілетін қант қызылшасын терең өңдеуге жағдай жасайды. Зауытта екі қазандық табиғи газға толық ауыстырылған. Өнім цехындағы центрифугалар мен пресс-камералық сүзгілерге қызмет көрсету жұмыстары біткен. Сонымен бірге, жаңа БУМ қондырғысы сатып алынған.
Кәсіпорында екі жаңа қызылша кескішті монтаждау, технологиялық жабдықтарды жөндеу, диффузиялық аппарат бойынша дәнекерлеу жұмыстары жүргізілген. Бұдан бөлек, №1 әктас-газ пешінің монтажы аяқталып, электр цехындағы жоғары вольтты электр жабдықтарына сынақтар өткізілген. Қазіргі таңда зауытта 320-ға тарта адам еңбек етуде, алдағы уақытта бұл көрсеткіш өсіп, 450 адам жұмыспен қамтылмақ.
Ақсу ауданы әкімінің орынбасары Әсет Серікболовтың сөзінше, биыл ауданда 77 шаруа қожалығы 2 600 гектар алқапқа қант қызылшасын егіпті. Бүгінге дейін 11 шаруашылық жиын-терін жұмыстарына кірісіп, 113 гектар алқаптан 3 984 тонна қант қызылшасы жиналған. Қызылша өсіруде заманауи су үнемдеу технологияларын енгізуге ерекше көңіл бөлініпті. Қазір 3 шаруа қожалығы жалпы 310 гектар алқапта тамшылатып суару технологиясын қолдануда.
Бұдан бөлек, қант қызылшасын өсіру және дайындау бағытында 5 сервистік-дайындау орталығы жұмыс істеп тұр. Орталықтар қажетті ауыл шаруашылығы техникаларымен қамтамасыз етілген. Бұл шаруалардың егіс жұмыстарынан бастап, өнімді жинау және қабылдау орындарына жеткізу кезеңдеріндегі іістерін жүйелі ұйымдастыруға мүмкіндік береді.
Айта кетейік, биыл аймақта 101 мың тонна қант өндіру көзделіп отыр. Оның 71 мың тоннасы қант қызылшасынан, 30 мың тоннасы қант құрағынан алынбақ.
Айгүл Байбосын
Ақсу ауданы
Суретті түсірген Жұмабай Мұсабеков
