“Петроглиф ізшілері” қоғамдық қорының экспедициясы ерекше петроглифтердің шоғырын тапты. Қола дәуірінің суреттері, соның ішінде шаңғымен аң аулау көріністері, күн құдайының миниатюрасы, күн символдары, аң аулау, жекпе-жек және жануарлар көріністері — еріктілер тапқан нәрселердің бір бөлігі ғана.
Барлау үшін Көксу өзенінің аңғарындағы жетуге қиын таулы аймақ таңдалды. Жақын жерде Ешкіөлмес кешені орналасқан. “Ізшілер” ұйымының волонтеры, өлкетанушы Рафаэль Хисматуллин өз зерттеулерінде осы жерден қола дәуірінің жақсы сақталған миниатюраларын тапты.
Ұқсас сызбалар Ешкіөлмес шоғырында жиі кездеседі, бірақ олар негізінен сақ және түркі дәуірінің кейінгі суреттерімен жабылған. Бұл жерде команданы нағыз тосын сый күтіп тұрды. Көптеген сызбалар сапасы мен орындалу техникасымен ғана емес, сонымен қатар олардың тақырыптарымен де таң қалдырды.
Мұнда шаңғыларды пайдаланатын бірегей аңшылық көрініс табылды. Қолына найза ұстаған адам таудан түсіп келе жатқанда онымен тау ешкіні тесіп өтеді. Жоғарыда тағы бір шаңғышының бейнесін көруге болады.
Атқа мінген күн құдайының бейнесі ерекше. Ол, басқа да бірқатар сызбалар сияқты, тас бетіне өткір затпен қолданылған. Ежелгі суретшінің контурлық сурет пен ең кішкентай бөлшектерге дейін қатты көңіл бөліп, бар ынтасымен жұмыс істегенін көруге болады. Олардың өлшеміне қарап мұндай сызбаларды табу қиын жұмыс екеніне көз жеткіземіз.
Қола дәуіріне жататын көптеген көріністер табылды. Түркілердің суреттері де бар. Жаңартулар болғанымен ешнәрсе қайталанбайды. Әр дәуірдің ерекшелігі анық көрінеді.
Оның аумағына жету үшін бос тастармен жабылған қауіпті сазды беткейлерді еңсеру керек. Ал бейімділіктің жоғары деңгейін ескере отырып, әрбір қате қадам ізшінің өміріне болмаса, денсаулығына зиян тигізуі мүмкін.
“Олар ғибадатханаға баратын жол қиын деп бекер айтпаған”, — деп Ольга Гумирова экспедиция мүшелерінің көтерілуі мен түсуін қорытындылады.
Өкінішке орай, экспедиция жаңа шоғырды тек ішінара зерттей алды. Уақыт та тығыз болды. Бірақ табылған нәрсе таңқаларлық. 2024 жылдың маусымында нысанды егжей-тегжейлі зерттеу туралы шешім қабылданды. Ал бұл бірегей кешен тағы қандай құпияларды жасыратынын кім біледі?
Дереккөз: teletype.in
Фото: Сергей Алексеенок
