Қазақстанда ажырасу рәсімінің құны он есе қымбаттауы мүмкін. 2025 жылдан бастап жаңа Салық кодексінің жобасында ажырасу үшін мемлекеттік бажды 0,5 айлық есептік көрсеткіштен (АЕК) 5 АЕК-ке дейін арттыру ұсынылған. Бұл қазіргі 1 966 теңгенің орнына 19 660 теңге төлеуді білдіреді, деп хабарлайды 7-su.kz желілік басылымы Tengri Life дерегіне сүйеніп.
Бюджетке түсетін қаржы
2024 жылы Қазақстанда 40 569 ажырасу тіркелді. Егер жаңа баж мөлшері сол кезде қолданылғанда, бюджетке шамамен 797 миллион теңге түсетін еді. Қазіргі кезде бұл сома 79,8 миллион теңгені құрайды. Осылайша, мемлекеттік бюджет жыл сайын 700 миллион теңгеден астам қаржы табуы мүмкін.
Соңғы алты жылдағы статистикаға сүйенсек, жыл сайын орта есеппен 45 000 ажырасу тіркеледі. Бұл жағдайда бюджетке түсетін қаржы 880 миллион теңгеден асуы ықтимал.
Қаржылық тосқауыл ма, әлде эмоциялық сүзгі ме?
Отбасылық психолог Айсұлу Булатбекова ажырасуға шешім қабылдаған жұптар үшін мемлекеттік баждың мөлшері маңызды емес екенін атап өтті. Егер шешім саналы түрде қабылданған болса, қаржы мәселесі екінші орынға шығады. Алайда, егер шешім эмоциялық күйзеліс кезінде қабылданса, жоғары баж уақытша кідіріс жасап, жұптарға қайта ойлануға мүмкіндік береді.
Психиатр және психотерапевт Арай Альгожина да осы пікірмен келісіп, жоғары баждың эмоциялық тұрғыдан жетілген шешімдерге әсер етпейтінін айтты. Алайда, ол жоғары баждың ажырасу процесін баяулатуы мүмкін екенін ескертті.
Заң тұрғысынан
Қарағанды облыстық адвокаттар алқасының заңгері Ибрагим Садуақасов ажырасу процесі Қазақстанда «Неке (некелік) және отбасы туралы» Кодекспен реттелетінін айтты. Егер жұптар арасында кәмелетке толмаған балалар мен мүлікке қатысты даулар болса, ажырасу сот арқылы жүзеге асады. Сот үш негізгі мәселені шешуі тиіс: балалардың қай ата-анасымен тұратынын, алимент мөлшерін және ата-аналардың балалармен қарым-қатынасын анықтау.
Сотқа берілген талап арыз үшін мемлекеттік баж 0,3 АЕК (2025 жылы шамамен 1 179 теңге) құрайды. Ал мүлікке қатысты дауларда баж мөлшері талап арыздың құнының 1%-ын құрайды. Мысалы, егер даулы пәтердің құны 20 миллион теңге болса, мемлекеттік баж 100 000 теңге болады.
Халықаралық тәжірибе
Әлемнің түрлі елдерінде ажырасу құны әртүрлі. Мысалы, Ұлыбританияда баж шамамен 600 фунт стерлингті (шамамен 350 000 теңге) құрайды. АҚШ-та бұл сома 500 доллардан басталады. Германияда ажырасу процесі бір жылға дейін созылып, адвокаттар мен сот шығындары қосымша қаржы талап етеді.
Франция мен Израильде міндетті күту кезеңдері немесе татуласу рәсімдері бар, олар жұптарға шешім қабылдауға уақыт береді.
Қазіргі уақытта Қазақстанда ажырасу рәсімінің құны салыстырмалы түрде төмен. Жаңа баж мөлшерінің енгізілуі бюджетке қосымша қаржы түсіруі мүмкін. Бұл шара жұптардың ажырасу шешіміне айтарлықтай әсер етпейді. Егер жұптар шешім қабылдаған болса, қаржы мәселесі екінші орынға шығады. Алайда, жоғары баж кейбір жұптарды шешім қабылдауға уақыт беріп, эмоциялық күйзелістен кейін қайта ойлануға мүмкіндік жасауы мүмкін.
