Азаптау – адам құқықтарын өрескел бұзатын ауыр қылмыс. Қазақстан бұл мәселемен күресу үшін заңнамалық, құқықтық және қоғамдық деңгейде нақты шаралар қабылдап келеді.
Еліміз БҰҰ-ның Азаптауларға және басқа да қатыгез, адамгершілікке жатпайтын немесе ар-намысты қорлайтын әрекеттерге қарсы конвенциясына қол қойып, азаптауларды болдырмау жөнінде халықаралық міндеттемелерге қол қойды. Осыған сәйкес, Қазақстанда кез келген зорлық-зомбылыққа жол бермеу, оған кінәлілерді жауапкершілікке тарту және жәбірленушілерді қорғау міндеті қойылған.
Заң тұрғысынан Қазақстанда азаптауға тыйым салынған. Қылмыстық кодекс бойынша мұндай әрекет жасағандар қатаң жазаға тартылады. Сонымен қатар, әрбір қылмыстық іс әділ тергеліп, кінәлілер заң алдында жауап беруі тиіс.
Азаптаулардың алдын алу мақсатында Ұлттық алдын алу тетігі (ҰАТ) жұмыс істейді. Бұл тәуелсіз бақылаушылардың түрмелер, уақытша ұстау изоляторлары және басқа да жабық мекемелерге барып, жағдайды тексеруіне мүмкіндік береді. Егер қандай да бір заң бұзушылық анықталса, оны жою бойынша шаралар қабылданады.
Мысалы, соңғы жылдары жүргізілген тексерулер барысында бірнеше өңірде бас бостандығынан айыру мекемелеріндегі ұсталғандарға психологиялық қысым көрсету фактілері тіркелді. Осы оқиғалар бойынша кінәлі қызметкерлер жауапқа тартылып, жабық мекемелердегі жағдай жақсартылды.
Қорытындылай келе, Қазақстандағы азаптауларға қарсы күрес – тек заңнамалық шаралармен шектелмейді. Бұл – мемлекет, құқық қорғау органдары, азаматтық қоғам және халықаралық ұйымдардың бірлескен жұмысының нәтижесінде ғана мүмкін болатын күрделі процесс. Тек осылай ғана адам құқықтары толық қорғалатын әділетті қоғам құруға болады.
ҚР Адам құқықтары жөніндегі уәкілдің Жетісу облысы бойынша өкілі Қ.Б. Қарымсақов
Фото: dknews.kz
