Қазақстандық ғылым мен технологияның тоғысқан нүктесінде спорт әлемін өзгертетін тың жоба дүниеге келді. Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік университетінде жасанды интеллект пен компьютерлік көру технологиясына негізделген интеллектуалды спорттық коучинг бағдарламасы әзірленіп жатыр, – деп хабарлайды 7-su.kz ақпараттық порталы.
Бұл жоба – отандық ІТ мамандары мен жас ғалымдардың бірлескен жұмысының жемісі. «Iron-BARS» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің тапсырысымен қолға алынған бастама спортшылар мен салауатты өмір салтын ұстанатын жандарға кәсіби жаттықтырушының көмегінсіз-ақ жоғары деңгейде дайындалуға мүмкіндік береді. Жасанды интеллект (ЖИ) енді тек мәтін жазып немесе сурет салумен шектелмей, адамның физикалық қозғалысын талдап, оған бағыт-бағдар беретін деңгейге жетті.
Технология қалай жұмыс істейді?
Бағдарламаның негізінде компьютерлік көру (Computer Vision) технологиясы жатыр. Бұл – камера арқылы адамның қозғалысын нақты уақыт режимінде танып, оның әрбір қимілын цифрлық дерекке айналдыру деген сөз. Жүйе пайдаланушының жаттығу жасау техникасын автоматты түрде талдайды. Мысалы, егер сіз зілтемір көтеру немесе отырып-тұру жаттығуын дұрыс орындамасаңыз, алгоритмдер бірден қателікті анықтап, жарақат алудың алдын алу үшін кеңес береді.
Жобаның ғылыми жетекшісі, PhD Әділжан Кереевтің айтуынша, бұл бағдарлама жеке физикалық көрсеткіштерге сәйкес жаттығу жоспарын құрады. Бұл дегеніміз – әрбір адамның дене құрылымы мен мүмкіндігіне қарай бейімделетін «қалтадағы жеке жаттықтырушы».
Студенттердің ғылымға қосқан үлесі
Жобаның ерекшелігі – оны әзірлеуге «Есептеу техникасы және бағдарламалық қамтамасыз ету» мамандығының студенттері Ерлан Аймұқанов пен Кирилл Пилипенко белсенді қатысып жатыр. Студенттер машиналық оқыту (Machine Learning) әдістерін практикада қолдана отырып, нақты өндірістік тапсырмаларды шешуде.
Ерлан Аймұқановтың сөзінше, ЖИ жаттығу сапасын арттыруға нақты үлес қоса алады, ал Кирилл Пилипенко бағдарламаның кәсіби спортшыларға да, әуесқойларға да бірдей тиімді екенін айтады. Бұл – білім ордасы мен өндіріс арасындағы конструктивті байланыстың жарқын үлгісі. Университет қабырғасында жүріп-ақ нарыққа қажетті өнім шығару – заманауи білім берудің басты мақсаты.
Стратегиялық маңызы: Мемлекеттік қолдау
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев жасанды интеллектіні дамытуды ел дамуының стратегиялық бағыты ретінде бірнеше рет атап өткен болатын. Президенттің пайымдауынша, ЖИ саласындағы зерттеулер мен кадр даярлау Қазақстанның жаһандық бәсекеге қабілеттілігін арттырады. Ақтөбелік ғалымдардың бұл жобасы дәл осы стратегиялық бағытқа толықтай сай келеді.
Қазіргі уақытта Қазақстанда қолданбалы жасанды интеллект зерттеулеріне сұраныс жоғары. Мұндай бағдарламалар тек спортта ғана емес, медициналық оңалту орталықтарында да қолданыс табуы мүмкін. Мәселен, жарақаттан кейін қозғалысын қалпына келтіріп жатқан пациенттер үшін ЖИ бақылауы өте маңызды.
Жобаның болашағы мен пайдасы
Интеллектуалды коучинг бағдарламасы жақын арада кең қолданысқа енсе, ол мынадай мәселелерді шешеді:
-
Қолжетімділік: Кәсіби жаттықтырушы жалдауға мүмкіндігі жоқ адамдар үшін сапалы кеңес алу мүмкіндігі туады.
-
Қауіпсіздік: Жаттығу техникасындағы қателіктерді дер кезінде түзету арқылы жарақат алу қаупі 45-50 пайызға азаяды.
-
Тиімділік: Деректерді талдау арқылы спортшының нәтижелерін қысқа мерзімде жақсартуға болады.
Ақтөбелік студенттер мен ғалымдардың бұл еңбегі отандық ІТ-өнімдердің халықаралық деңгейге шығуына жасалған тағы бір батыл қадам. Ғылым мен техниканың мұндай үйлесімі еліміздің цифрлық әлеуетін арттырып, жастарды инновациялық жобаларға ынталандырады.
