Елде жанармай мен коммуналдық қызмет тарифтеріне қойылған мораторий 1 сәуірден бастап аяқталады, – деп хабарлайды 7-su.kz ақпараттық порталы BAQ.KZ сайтына сілтеме жасап.
Бұл шешім ел экономикасы мен әрбір отбасының бюджетіне қалай әсер етпек? Осы маңызды сұрақтың мән-жайын сарапшылар пікіріне сүйене отырып талдап көрейік.
Осы уақытқа дейін елімізде бензин мен коммуналдық төлемдердің құнын өсірмеу туралы уақытша шектеу қолданылып келді. Мұндай қадамның негізгі себебі – инфляция шырқап тұрған шақта халықтың әлеуметтік жағдайына салмақ салмау. Үкімет бағаның жоспарлы өсімін кейінге шегере отырып, азаматтардың күнделікті шығындарын бақылауда ұстауды көздеді. Бұл әсіресе табысы төмен отбасылар үшін маңызды қолдау тетігіне айналды.
Шектеу мерзімі аяқталған соң, баға саясаты қайта қаралуы мүмкін. Экономист Айбар Олжайдың пікірінше, тарифтердің бірден көтерілуі тізбекті реакция тудыруы ықтимал. Егер коммуналдық қызмет құны өссе, бұл ең алдымен бизнестің шығындарын арттырады. Өз кезегінде кәсіпкерлер шығынды жабу үшін тауарлар мен қызметтердің бағасын қымбаттатуға мәжбүр болады.
Сыртқы және ішкі факторлардың қысымы
Маманның айтуынша, қазіргі таңда екі негізгі қауіп бар:
- Жаһандық нарық: Иран төңірегіндегі геосаяси тұрақсыздық мұнай бағасын көтеріп жіберді. Бұл әлемдік деңгейдегі қымбатшылыққа әкеліп, оның салқыны Қазақстанға да тиюі мүмкін.
- Ішкі инфляция: Елімізде инфляция деңгейі әлі де 10 пайыздан төмен түспей тұр. Егер оған тарифтердің өсуі қосылса, жаз айларында бағаның қайта үдеуі әбден мүмкін.
«Егер табиғи монополия субъектілері тарифтерді бірден өсірсе, бұл бағаның жаппай қымбаттауына әкеліп, халықтың нақты табысын төмендетеді», – дейді Айбар Олжай.
Сарапшы қазіргідей алмағайып кезеңде мораторийді кемінде тағы 2–3 айға ұзарта тұру ең тиімді жол екенін алға тартады. Бұл сыртқы нарықтағы жағдай тұрақталғанша уақыт ұтуға мүмкіндік береді.
Дегенмен, Ұлттық экономика министрлігіне қарасты Табиғи монополияларды реттеу комитеті төрағасының орынбасары Нұрлан Болатбаевтың айтуынша, тарифтер негізінен бұрынғы деңгейде сақталады. Себебі инфрақұрылымды жаңартуға қажетті қаражат алдын ала жоспарланып, кезең-кезеңімен бөлініп отыр.
