Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі зейнетақы активтерін пайдаланудың жаңа тетігін ұсынды. Мамандардың пайымдауынша, қолданыстағы жүйе азаматтардың қарттық кезеңіндегі қаржылық тұрақтылығына қауіп төндіруі ықтимал. Сондықтан басты назар «жеткіліктілік шегін» есептеу әдістемесін жетілдіруге аударылып отыр.
Неге өзгерістер қажет болды?
Қазіргі таңда қолданылып жүрген есептеу әдісі адам өмір бойы тұрақты жұмыс істеп, үзіліссіз жарна аударады деген оптимистік болжамға негізделген. Алайда нақты өмірде жұмыссыздық немесе табыстың азаюы секілді тәуекелдер көп. Оның үстіне, соңғы 3-4 жыл ішінде ең төменгі жеткіліктілік шегі қайта қаралмағандықтан, жинақтың негізгі мақсаты – қарттықта табыспен қамтамасыз ету функциясы әлсіреп барады.
Министрлік өкілдері атап өткендей, зейнетақы шотындағы қаражат кез келген уақытта жұмсай салатын депозит емес. Ол – болашақтағы қауіпсіздік кепілі. Әсіресе жастар үшін бүгінгі шешім ертеңгі күнкөріс деңгейін анықтайтын басты факторға айналмақ.
Нақты мысал: Жинақты алудың тиімсіз тұстары
Жаңа есептеу әдісінде адамның өмір сүру ұзақтығы мен инвестициялық табыс көлемі ескеріледі. Мәселен, 46 жастағы азаматтың шотында 11 млн теңге жиналса, оның 7,8 млн теңгесі тиісуге болмайтын «қол сұғылмайтын қор» ретінде сақталуы тиіс. Ол тек 3,2 млн теңгені ғана ала алады.
Дегенмен, бұл ақшаны қазір шешіп алудың салдары ауыр болуы мүмкін:
- Егер 3,2 млн теңге шешіп алынса, болашақ зейнетақы айына небәрі 35 мың теңге шамасында қалыптасады.
- Егер бұл сома қозғалмаса, инвестициялық табыстың арқасында қарттықтағы ай сайынғы төлем 2-2,5 есе жоғары болады.
Шешім қандай?
Министрлік ұсынған жаңашылдықтар халықтың әлеуметтік қорғалуын күшейтуді көздейді. Бұл жерде мәселе тек тыйым салуда емес, азаматтардың цифрлық және қаржылық сауаттылығын арттыруда жатыр. Әрбір салымшы өз қаражатын басқаруда ұзақ мерзімді стратегияны ұстануы қажет. Мемлекет осы өзгерістер арқылы қазақстандықтардың қартайған шағында мемлекеттік жәрдемақыға ғана қарап қалмай, өз жинақтары есебінен лайықты өмір сүруін қамтамасыз етуді мақсат тұтады.
