Соңғы жылдары азық-түлік нарығындағы баға құбылысы халықтың күнделікті тұрмысына тікелей әсер ететін өзекті мәселеге айналды. Соның ішінде дастарқанның басты асы саналатын ет өнімдерінің құны жылдан-жылға өсіп келеді. Биылғы көрсеткіштер де осы үрдістің бәсеңдемегенін көрсетеді.
2026 жылдың сәуір айындағы статистикалық деректерге сүйенсек, елімізде қой еті бір жыл ішінде 23,5 пайызға қымбаттаған. Сиыр етінің бағасы 20,9 пайызға өссе, жылқы еті 14,5 пайызға жоғарылаған.
Бүгінде республика бойынша қой етінің орташа бағасы келісі 4 мың теңгеге жуықтап отыр. Сиыр еті 3,7 мың теңгеге, жылқы еті 4,1 мың теңгеге дейін жеткен.
Баға өсімінің ең жоғары көрсеткіштері Алматы мен Ақтау қалаларында тіркелген. Алматыда сиыр етінің келісі 4 мың теңгеден асып, қой еті 4,4 мың теңгеге дейін көтерілген. Ақтауда жылқы етінің келісі 4,6 мың теңгеге бағаланып отыр.
Сарапшылардың айтуынша, ет құнының өсуіне бірнеше фактор әсер еткен. Соның ішінде мал азығының қымбаттауы, өндірістік шығындардың артуы және ет өндіру көлемінің қысқаруы негізгі себептердің қатарында. Ресми мәліметтерге сәйкес, биылғы жылдың алғашқы төрт айында Қазақстандағы ет өндірісі өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 2,8 пайызға төмендеген. Нарық заңдылығына сәйкес ұсыныс азайған сайын баға өсетіні белгілі.
Жетісуда да жағдай жалпы республикалық бағадан алшақ емес. Талдықорған қаласында ет бағасы өнімнің сұрыбына, сауда орнына және маусымдық ерекшеліктерге байланысты әртүрлі қалыптасуда. Қазіргі таңда сиыр етінің келісі 4 мыңнан 4 900 теңгеге дейін саудалануда. Қой еті 3 800-ден 4 мың теңге аралығында.
Дегенмен қала тұрғындары үшін етті біршама қолжетімді бағамен сатып алудың мүмкіндіктері сақталған. Коммуналдық базарлар, ауыл шаруашылығы жәрмеңкелері мен жергілікті дүкендерде баға нарықтағы орташа көрсеткіштен төмен болуы ықтимал. Әсіресе маусымдық жәрмеңкелер кезінде ет өнімдері делдалсыз жеткізілетіндіктен, тұтынушы үшін тиімді ұсыныстар жиі кездеседі.
Ет бағасының өсуі тек сатушы мен сатып алушы арасындағы мәселе емес. Бұл – ауыл шаруашылығының жай-күйін, өндіріс көлемін, жем-шөп нарығын және халықтың сатып алу қабілетін қамтитын күрделі экономикалық үдеріс. Сондықтан бағаны тұрақтандыру бағытындағы шаралар өндірісті қолдаудан, мал басын көбейтуден және өнімді нарыққа тікелей жеткізу тетіктерін жетілдіруден басталуы тиіс.
Санжар СҰЛТАНҒАЗЫ
