Жасанды интеллекттің даму қарқыны өте жоғары. Бұрын ғылыми-фантастикалық фильмдерде таңдай қақтырған роботтар, ғаламтордағы түрлі желілер бүгінде қалыпты жағдай болды. Смартфондағы дауыс көмекшілеріне бұйрық беріп, мәтін жазатын нейрожелілермен ақылдасу әдеттегі дағдыға айналды. Тіпті кейбір трансұлттық компаниялар тұтас бөлімдерді қысқартып, олардың орнына виртуалды жүйелерді қондыруда.
Жасанды интеллект – жай ғана автоматтандырылған бағдарлама емес, ол үлкен деректерді талдап, адамның логикалық ойлау жүйесін қайталайтын күрделі феномен. Ол бүгінде эссе жазады, сурет салады, әуен шығарады және күрделі математикалық есептерді секунд ішінде шешеді. Дүниежүзінде бұл сала геосаяси бәсекенің негізгі құралына айналды. АҚШ, Қытай, Оңтүстік Корея сияқты алпауыт мемлекеттер ЖИ технологиясына миллиардтаған доллар инвестиция құйып, болашақтың тізгінін қолда ұстауға тырысуда.
Бақытымызға орай, Қазақстан да бұл үрдістен тыс қалып жатқан жоқ. Соңғы жылдары елімізде цифрландыру үрдісі үлкен қарқын алды. Отандық мектептерде IT бағыты күшейіп, жоғары оқу орындарында жасанды интеллект және дата-аналитика мамандықтары ашыла бастады. Тіпті мемлекеттік қызметтердің басым бөлігі онлайн форматқа көшуде («eGov» немесе банк қосымшалары арқылы). Десе де бұл тек инфрақұрылымдық дайындық қана.
Мәселенің көлеңкелі тұсы да бар. Әлеуметтік және экономикалық тұрғыдан алғанда, ЖИ-дың дамуы еңбек нарығын трансформациялайды. Бүгіннің өзінде call-орталықтардың операторлары, кассирлер мен техникалық аудармашылар жұмыссыз қалу қаупінің алдында тұр. Болашақта бірнеше мамандыққа сұраныс мүлдем жойылуы мүмкін. Бұл – біздің нарық үшін үлкен дабыл. Білім жүйесін тек «орындаушыларды» емес, ойлап тапқыштарды, жасаушыларды даярлауға тез арада бейімдеуіміз керек.
Жасанды интеллект қанша жерден кемеңгер көрінгенімен, оның бойында адамға тән ең басты қасиет – жан, жүрек және эмоция жоқ. Ол алгоритммен жұмыс істейді, ал адам сезіммен, интуициямен әрекет етеді. Шынайы шығармашылық, мейірім, ар-ұят пен моральдық жауапкершілік тек саналы адамға ғана тән. Сондықтан ЖИ адамды «алмастырмайды», ол тек адамның мүмкіндігін кеңейтетін құрал болып қала бермек.
Қорыта айтқанда, технологиядан қорқып, оған тосқауыл қою – соқырлық. Бүгінгі таңда медицинада ауруды ерте анықтауда, ауыл шаруашылығын болжауда ЖИ таптырмас көмекші. Қазақстан үшін басты міндет – осы технологияны тиімді игеріп, заман ағымына жұтылып кетпейтін, бәсекеге қабілетті және креативті ұрпақ тәрбиелеу. Ертеңгі күн – роботтардың емес, роботтарды басқаратын адамдардың заманы.
Асыл ОМАШБЕКОВА
Еңбекшіқазақ ауылы,
Көксу ауданы
