1 шілдеден бастап Қазақстанда азаматтардың күнделікті өміріне әсер ететін бірқатар маңызды өзгеріс күшіне енеді. Олардың қатарында жаңа Конституцияның қолданысқа енуі, мемлекеттік қызмет туралы жаңа заңның іске қосылуы, құрылыс саласындағы реформалар, QR-төлемдердің бірыңғай жүйесі, әскерге шақыруды цифрландыру және басқа да жаңашылдықтар бар, – деп хабарлайды 7-su.kz ақпараттық порталы kazinform-ға сілтеме жасап.
Жаңа Конституция күшіне енеді
2026 жылғы 16 наурызда республикалық референдумда қабылданған Қазақстанның жаңа Конституциясы 1 шілдеден бастап ресми түрде күшіне енеді. Осы күннен бастап 1995 жылғы Конституцияның күші жойылады.
Мемлекеттік кеңесші Ерлан Қариннің айтуынша, жаңа Ата заң мемлекет құрылысының жаңа кезеңіне негіз болады. Құжатта елдің тәуелсіздігі, аумақтық тұтастығы, заң мен тәртіп, бірлік, мәдениет, білім, ғылым, инновация, адам құқықтары және дәстүрлі құндылықтар басты басымдық ретінде айқындалған.
Жаңа Конституцияға сәйкес:
- Вице-Президент институты енгізіледі;
- заң шығарушы орган бір палаталы Құрылтай болып қайта құрылады;
- жалпыхалықтық диалог алаңы ретінде Халық Кеңесі құрылады.
Мемлекеттік қызмет туралы жаңа заң қолданысқа енгізіледі
1 шілдеден бастап Президент қол қойған «Мемлекеттік қызмет туралы» жаңа заң күшіне енеді.
Құжаттың негізгі жаңалықтары:
- мемлекеттік қызметтің ашықтығы мен тиімділігін арттыру;
- алғаш рет «мемлекеттік қызметшінің мінсіз беделі» ұғымын енгізу;
- икемді жұмыс кестесі мен толық емес жұмыс уақытын қолдану мүмкіндігі;
- әлеуметтік кепілдіктерді кеңейту.
Енді мемлекеттік қызметте 10 жылдан астам еңбек өтілі бар азаматтарға еңбек өтіліне қарай 3-тен 10 күнге дейін қосымша демалыс беріледі. Сондай-ақ неке қию, бала туу, бала асырап алу немесе жақын туысының қайтыс болуы сияқты жағдайларда 10 күнге дейін ақылы демалыс қарастырылған.
Жаңа Құрылыс кодексі күшіне енеді
1 шілдеден бастап жаңа Құрылыс кодексі де қолданысқа енгізіледі.
Өнеркәсіп және құрылыс министрлігінің мәліметінше, құжат құрылыс саласын толық цифрландыруға және сапаны арттыруға бағытталған.
Негізгі өзгерістер:
- лицензияларды электронды түрде тексеру;
- инженерлерді кезең-кезеңімен сертификаттау;
- халықаралық стандарттарға сай Ұлттық техникалық нормалау институтын құру;
- барлық құрылыс жобаларын міндетті сараптамадан өткізу;
- нақты жоспарлау жобаларын екі жылда бір реттен жиі өзгертпеу.
Қала құрылысы кадастры жаңа тәртіппен жұмыс істейді
1 шілдеден бастап мемлекеттік қала құрылысы кадастрын жүргізудің жаңа қағидалары күшіне енеді.
Жаңа жүйе бойынша құрылыс, инженерлік инфрақұрылым, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, әлеуметтік нысандар, энергетика, көлік, экология және басқа салаларға қатысты мәліметтер бірыңғай ақпараттық жүйеде жинақталады.
Деректерді мемлекеттік органдармен қатар жергілікті атқарушы органдар, табиғи монополия субъектілері және квазимемлекеттік сектор ұйымдары ұсынады.
Бірыңғай QR-төлем жүйесі іске қосылады
19 шілдеден бастап Қазақстанда банкаралық бірыңғай QR-төлем жүйесі жұмысын бастайды.
Жаңа жүйе арқылы:
- кез келген банктің мобильді қосымшасы арқылы төлем жасауға болады;
- кәсіпкерлерге бірнеше POS-терминал орнатудың қажеті болмайды;
- әртүрлі банк клиенттері бір QR-кодпен төлем жүргізе алады.
Білім гранттарына өтінім қабылдау басталады
13-20 шілде аралығында жоғары оқу орындарының мемлекеттік білім гранттарына конкурсқа қатысу үшін өтінім қабылданады.
Құжаттарды:
- жоғары оқу орындарының қабылдау комиссиялары арқылы;
- виртуалды қабылдау комиссиялары арқылы;
- eGov порталы арқылы тапсыруға болады.
Конкурсқа қатысу үшін талапкерлер жеке куәлік, ҰБТ сертификаты, 3×4 фотосурет, аттестат немесе диплом және қажет болған жағдайда жеңілдік санатын растайтын құжаттарды ұсынуы тиіс.
Әскерге шақыру рәсімі цифрландырылады
4 шілдеден бастап азаматтарды әскери қызметке шақыру тәртібіне енгізілген өзгерістер күшіне енеді.
Енді:
- медициналық тексеру нәтижелері;
- жеке деректер;
- соттылық туралы мәліметтер;
- басқа да қажетті құжаттар
электронды жүйеде сақталады.
Шақыру қағаздары мен әскери комиссияның шешімдері де цифрлық форматта рәсімделеді. Мемлекеттік органдар қажетті мәліметтерді ақпараттық жүйелер арқылы автоматты түрде алады.
Шағын көлемді кемелерге бақылау күшейтіледі
1 шілдеден бастап Төтенше жағдайлар министрлігі еліміздің су айдындарындағы шағын көлемді кемелер мен олардың тұрақ базаларын тексеруді бастайды.
Тексеру барысында:
- қауіпсіздік талаптарының сақталуы;
- кемелердің техникалық жағдайы;
- пайдалану ережелерінің орындалуы
бақыланады. Заң бұзушылық анықталған жағдайда тиісті шаралар қабылданады.
Осылайша, шілде айынан бастап Қазақстанда мемлекеттік басқару, құрылыс, цифрлық қызметтер, білім беру және қауіпсіздік салаларында ауқымды өзгерістер жүзеге асады. Көптеген жаңашылдық азаматтарға көрсетілетін қызметтердің қолжетімділігі мен тиімділігін арттыруға бағытталған.
