Талдықорған қаласындағы Бейсен Құранбек атындағы Журналистер үйінде өткен кезекті брифингте Жетісу облысының тұрғындары үшін маңызды жаңалық жарияланды. Өңірлік коммуникациялар қызметінің ақпараттық алаңында облыстық Мемлекеттік кірістер департаментінің Заң басқармасының басшысы Әсем Байқаш сөз сөйлеп, әкімшілік құқық бұзушылық жасаған азаматтарға қатысты рақымшылық шараларының басталғанын жеткізді.
Мемлекет басшысы қол қойған «Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясының қабылдануына байланысты рақымшылық жасау туралы» 2026 жылғы 1 шілдедегі № 329-VIII Заңы еліміздегі гуманизм қағидаттарын нығайтуды көздейді. Аталған құжат 2026 жылғы 2 шілдеден бастап ресми түрде өз күшіне енді.
Брифинг барысында Әсем Тұрарбекқызы жаңа заңның мән-жайы туралы:
«Осы Заң Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясының қабылдануына байланысты, ізгілік қағидаты басшылыққа алынып қабылданды. 2026 жылғы 2 шілдеден бастап әкімшілік құқық бұзушылық жасаған тұлғаларға рақымшылық жасау науқаны ресми түрде басталды. Рақымшылық шарасы алты ай бойы, яғни 2027 жылғы 2 қаңтарға дейін жалғасады. Осы уақыт аралығында белгіленген талаптарға сай келетін азаматтар мен кәсіпкерлер салынған айыппұлдардан босатылуға мүмкіндік алады», – деп түсіндіріп өтті.
Заңның 7-бабына сәйкес, әкімшілік жазадан немесе оның орындалмаған бөлігінен босатылатын тұлғалардың нақты тізімі бекітілген. Олар: Қазақстан Республикасының азаматтары (жеке тұлғалар), дара кәсіпкерлер ретінде тіркелген бизнес субъектілері және жеке нотариустар, адвокаттар, жеке сот орындаушылары мен заң консультанттары бар.
Мемлекеттік кірістер органдарының құзыретіне кіретін мәселелерге тоқталсақ, жеңілдік негізінен екі ірі бағытты қамтиды. Олар – салық салу саласындағы (16-тарау) және кеден ісі саласындағы (29-тарау) әкімшілік құқық бұзушылықтар. Егер тұлғаға салынған айыппұл осы уақытқа дейін тек ішінара төленген болса, рақымшылық оның қалған, яғни төленбеген бөлігіне ғана қолданылатынын ескеру қажет. Тиісінше, мұндай істер бойынша атқарушылық өндірістер де тоқтатылады.
Дегенмен, рақымшылық барлық құқық бұзушылыққа бірдей қолданыла бермейді. Заңның 8-бабында жеңілдік берілмейтін жағдайлар нақты көрсетілген. Мәселен, егер әкімшілік жаза сот шешімімен салынған болса, ол рақымшылық аясына ілікпейді. Сондай-ақ, ӘҚБтК-нің 897-бабы бойынша айыппұлды өз еркімен төлеу туралы хабарлама алып, онымен келіскен тұлғалар да бұл тізімнен тыс қалады.
Сонымен қатар, қоғам үшін қауіпті немесе ерекше сипаттағы құқық бұзушылықтар бойынша (мәселен, 275, 277, 278, 281-баптың 7-тармағы, 464, 571, 590-баптың 8, 10-тармақтары және т.б.) жазадан босату қарастырылмаған.
Жетісу облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті қазірдің өзінде рақымшылық актісін іс жүзінде қолдануды бастап кетті. Бүгінгі таңда өңірде 49 салық төлеушіге қатысты әкімшілік жазаны орындау тоқтатылды.
«Қазіргі уақытта облыс бойынша жалпы сомасы 3 051 840 теңгені құрайтын айыппұлдар бойынша рақымшылық жасалды. Оның ішінде 26 жеке тұлғаға 1,8 миллион теңгеден астам сомаға, ал 23 дара кәсіпкерге 1,1 миллион теңгеден астам сомаға жеңілдік жасалып, олар әкімшілік жазадан босатылды», – деп атап өтті Әсем Тұрарбекқызы.
Спикер рақымшылықтың мақсаты жазалау емес, азаматтарға қолдау көрсету және құқықтық жеңілдік жасау екенін айтты. Сондықтан орындалмаған әкімшілік айыппұлдар болса және олар Мемлекеттік кірістер органдарының құзыретіне жататын болса, 2027 жылдың басына дейін мәртебені тексеріп, осы мүмкіндікті пайдалануға болады.
Мәулен Әнербай
