Арал теңізінің экологиялық жағдайын сақтау, климат өзгерісіне қарсы күрес және орталық азиялық су ресурстарын тиімді басқару бағытында Қазақстан халықаралық деңгейде маңызды бастамалар көтеріп келеді, – деп хабарлайды 7-su.kz ақпараттық порталы.
Жақында Түркияның Анталья қаласында БҰҰ-ның Климаттың өзгеруі туралы негіздемелік конвенциясы тараптарының 31-конференциясы (COP31) өтті. Осы ауқымды халықаралық жиын аясында Су ресурстары және ирригация министрлігінің бастамасымен арнайы панельдік сессия ұйымдастырылды. Кездесуде Қазақстан Республикасы Су ресурстары және ирригация вице-министрі Арсен Жақанбаев сөз сөйлеп, еліміздің су экожүйелерін қалпына келтіру және Солтүстік Арал теңізін қайта жандандыру бойынша жинақтаған бірегей тәжірибесін әлемдік сарапшылар мен халықаралық ұйым өкілдеріне жан-жақты таныстырды. Мұндай халықаралық диалог климаттық өзгерістер дәуірінде ресурстарды ұтымды пайдалану мен өңірлік тұрақтылықты қамтамасыз етуге жол ашады.
Өз баяндамасында вице-министр Дүниежүзілік банктің қолдауымен жүзеге асырылған «Сырдария өзенінің арнасын реттеу және Арал теңізінің солтүстік бөлігін сақтау» ауқымды жобасының бірінші кезеңінде қол жеткізілген нәтижелерге жеке тоқталды. Атап айтқанда, стратегиялық маңызы бар Көкарал бөгетінің салынуы нәтижесінде Солтүстік Аралдың су айдыны 870 шаршы шақырымға дейін ұлғайып, бұрынғы тартылған аумақтарға қайта су келді. Бұл ретте теңіз суының тұздылығы шамамен екі есе төмендеп, аймақтағы балық шаруашылығы мен биологиялық әртүрліліктің қайта өркендеуіне берік негіз қаланды. Тұздылықтың азаюы теңіздегі балық түрлерінің көбейіп, жергілікті тұрғындардың әлеуметтік-экономикалық жағдайын жақсартуға мүмкіндік берді.
Сонымен бірге жиынға қатысушыларға «Солтүстік Арал теңізі және ирригация жүйелерін жаңғырту» деп аталатын жаңа кешенді жобаның тұжырымдамасы ұсынылды. Мамандардың жоспарынша, аталған жоба аймақтағы суару инфрақұрылымын заманауи су үнемдеу технологияларымен жаңғыртуды көздейді.Бағдарламаның алғашқы кезеңі 2027-2030 жылдарға жоспарланып отыр және ол Дүниежүзілік банктің қарыз қаражаты есебінен қаржыландырылады. Осы орайда Қазақстан тарапы халықаралық серіктестікті дамытудың үш басты бағытын ұсынды: тәжірибе алмасу, су экожүйелерін қалпына келтіруге арналған тұрақты қаржыландыру тетіктерін құру және нақты нәтижеге бағытталған бірлескен экологиялық жобаларды іске асыру. Мұндай жүйелі қадамдар өңірдегі тұрақты дамуға және цифрлық сауаттылықпен сабақтасқан жаңа технологияларды енгізуге кеңінен жол ашады.
Вице-министр Арсен Жақанбаев өз сөзінде инженерлік шешімдер мен суды үнемді пайдалану тәсілдері қатар жүргенде ғана экологиялық оң нәтижеге қол жеткізуге болатынын ерекше атап өтті. Арал теңізін қалпына келтіру тек бір өңірдің мәселесі емес, ол ғаламдық климаттық өзгерістерге қарсы жауап болып табылады. Қазақстанның бұл бағыттағы оң тәжірибесі су тапшылығын тартып отырған басқа да халықаралық өңірлер үшін дайын модель ретінде ұсынылып отыр. Табиғи ресурстарды сақтау, экологиялық тепе-теңдікті қалпына келтіру және Арал өңіріндегі халықтың тұрмыс сапасын арттыру – мемлекеттік саясаттың негізгі басымдығы. Осындай ірі халықаралық бастамалар еліміздің экологиялық қауіпсіздігін нығайтып, келешек ұрпаққа таза әрі қауіпсіз қоршаған ортаны аманаттауға зор септігін тигізеді.





