Биыл Қазақстан Республикасының Конституциясына — 30 жыл. 1995 жылдың 30 тамызында бүкілхалықтық референдум арқылы қабылданған Ата заң — еліміздің Тәуелсіздік жылдарындағы ең маңызды құқықтық құжаты саналады.
Жалпы, Тәуелсіз Қазақстанның алғашқы Конституциясы 1993 жылы қабылданған еді. Алайда екі жылдан соң, саяси және экономикалық ахуалдың талаптарына сай, жаңа Конституция жобасы әзірленіп, 1995 жылы қабылданды. Бұл құжатты дайындауға заң саласының беделді мамандары, ғалымдар мен саясаткерлер атсалысты.
Қазіргі Конституция 30 жыл ішінде бірнеше рет өзгеріп, толықтырылды. Атап айтқанда, 1998, 2007, 2011, 2017, 2019 және 2022 жылдары өзгерістер енгізілді. Ең ауқымдысы — 2022 жылғы 5 маусымда өткен референдум нәтижесінде жасалды. Онда Конституцияның 33 бабына ондаған өзгерістер енгізіліп, елдің басқару жүйесіне елеулі түзетулер жасалды.
Мемлекеттік құрылымды жетілдіруге бағытталған бұл өзгерістердің негізгі бағыттары мыналар:
-
Суперпрезиденттік басқару моделінен президенттік республикаға көшу;
-
Билік тармақтары арасындағы өкілеттіктерді әділ қайта бөлу;
-
Парламенттің рөлін күшейту және мәртебесін арттыру;
-
Халықтың ел басқару процесіне қатысу мүмкіндігін кеңейту;
-
Азаматтардың құқықтарын қорғау тетіктерін жетілдіру.
Ата заңда еліміздің жері, оның қойнауы, су көздері, өсімдіктер мен жануарлар дүниесі, өзге де табиғи ресурстары халыққа тиесілі екені нақты жазылған. Бұл қағида әлеуметтік әділеттіліктің негізі саналады.
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев бұл туралы:
«Ұлттың ұлылығы – әрбір отбасының, әрбір азаматтың әл-ауқатынан көрінеді. Сондықтан ел экономикасы, ең алдымен, халықтың мүддесі мен игілігі үшін жұмыс істеуі қажет», – деп атап өткен еді.
Осы нормаларға сүйене отырып, елде «Ұлттық қор – балаларға» атты әлеуметтік маңызы зор бағдарлама іске қосылды. Бұл — мемлекет байлығы халық игілігіне бағытталуы тиіс деген принциптің жарқын көрінісі.
Қазақстан Конституциясы — тәуелсіздігіміздің тірегі, елдігіміздің негізі. 30 жыл ішінде Ата заң даму, жетілу жолынан өтіп, қоғам сұранысына сай жаңарып келеді. Бұл — құқықтық мемлекет құру жолындағы тұрақты дамудың айғағы.
«Жетісу-Ақпарат»
